ವಿಶ್ವ ಅಂಚೆ ದಿನ 2021: ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವ

ಇಂದು ನಾವು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳು , ಇ-ಮೇಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಯುಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೂ ಕೂಡ ಇಂದಿಗೂ ಅಂಚೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂವಹನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಅಕ್ಟೊಬರ್ 9ರಂದು ವಿಶ್ವ ಅಂಚೆ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು, ಪತ್ರ, ಡ್ರಾಫ್ಟ್­ಗಳನ್ನು, ಚೆಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಜನರು ಅಂಚೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು.

ಆದರೀಗ ಅದರ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು ಬ್ರಿಟಿಷರು. ಹೊಸ ಯುಗದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂವಹನ ವಿಧಾನಗಳ ಆಗಮನದಿಂದಾಗಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆ ಸೇವೆಗಳ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಇನ್ನೂ ಅರೆ ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂವಹನದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲವಾಗಿ ಅಂಚೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ 1,55,000 ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತ ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಊರಿಗೆ ಹೋದರೂ ನಮಗೆ ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ ಭಾರತದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಗಡಿ ಕಾಯುವ ಯೋಧನ ಪತ್ರವನ್ನು ಆತನ ಕುಟುಂಬಿಕರಿಗೆ ತಂದು ತಲುಪಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ರೈತನೊಬ್ಬ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿರುವ ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಮನಿ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಗಳು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿವೆ.

ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಹತ್ತಿರ ತರುವಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿಭಿನ್ನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವ ಅಂಚೆ ದಿನದ ಇತಿಹಾಸ:
1874ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್​​​ಲ್ಯಾಂಡ್​​ಬನ ಬರ್ನ್​​ನಲ್ಲಿ ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಯೂನಿಯನ್(ಯುಪಿಯು) ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್​​​​​ 9ನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪೋಸ್ಟ್​​ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1969ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್​​ನ ಟೋಕಿಯೋದಲ್ಲಿ ​​ ಈ ದಿನವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಅಂಚೆ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂಚೆ ಹಳೆಯ ಸಂವಹನ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಎಷ್ಟೇ ಹೊಸ ಸಂವಹನಗಳು ಬಂದರೂ ಸಹ ಹಳೆಯ ಅಂಚೆ ವಿಧಾನ ಬಹಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಎಷ್ಟೇ ಆಧುನಿಕತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡರೂ ಅಂಚೆ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಜನರು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಶ್ವ ಪೋಸ್ಟ್​ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು 1874ರಲ್ಲಿ ಯುನಿವರ್ಸಲ್​ ಯೂನಿಯನ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಅಂಚೆ ದಿನದ ಮಹತ್ವ:
ವಿಶ್ವ ಅಂಚೆ ದಿನವು 1840ರಿಂದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್​ನಲ್ಲಿ ಸರ್ ರೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಿಲ್ ಅವರು ಅಂದು ಒಂದು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಂದಿದ್ದರು. ಅದರ ಮೂಲಕ ಅಕ್ಷರಗಳ ಅಂಚೆಯನ್ನು ಪ್ರೀಪೇಯ್ಡ್​ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

ದೇಶೀಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶ್ರೇಣಿಯ ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ದರವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದರು.

ಬರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ (1874), ಉತ್ತರ ಜರ್ಮನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹಿರಿಯ ಅಂಚೆ ಅಧಿಕಾರಿ ಹೆನ್ರಿಕ್ ವಾನ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಚೆ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಲಹೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಸ್ವಿಸ್ ಸರ್ಕಾರವು 1874 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15 ರಂದು ಬರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ 22 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.

ಅದೇ ವರ್ಷದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9 ರಂದು, ಜನರಲ್ ಅಂಚೆ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವ ಅಂಚೆ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 1878 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೆಸರನ್ನು ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು

1874 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಬರ್ನ್ ಒಪ್ಪಂದವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು ಪತ್ರಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದೇ ಅಂಚೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.

English summary

World Post Day is celebrated every year on October 9, to mark the anniversary of the establishment of the Universal Postal Union (UPU) across the world.