Lok Sabha Expansion: 543ರಿಂದ 850ಕ್ಕೇರಲಿದೆ ಲೋಕಸಭೆ ಸದಸ್ಯ ಬಲ; ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಸ್ತರಣೆ

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಲೋಕಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 543ರಿಂದ 850ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸದೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಚನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಏರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಯೋಜಿಸಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮತದಾರರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಇದು ಜಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಂಸದರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಬರಲಿದ್ದು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ 543 ಸದಸ್ಯ ಬಲವನ್ನು 850ಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವುದು ದಶಕಗಳಲ್ಲೇ ಕಂಡುಬರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಸಂಸತ್ ಭವನವು ಈಗಾಗಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯವಾರು ಸ್ಥಾನಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಸಮತೋಲನದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಚರ್ಚೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿವೆ.

ಸ್ಥಾನಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿವರ

ಈ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ 56ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ. ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಾಲಿನ ಸ್ಥಾನಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ 530ರಿಂದ 815ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಲಿದ್ದರೆ, ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವು 13ರಿಂದ 35 ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಲಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೆಳಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ 850ಕ್ಕೆ ತಲುಪಲಿದೆ. ಇದು ಸಂಸದರು ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ

ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ 'ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ ಅಧಿನಿಯಮ'ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ. ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಟ್ಟು 850 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 283 ಸ್ಥಾನಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಿದ ನಂತರವೂ, ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 567 ಆಗಿರಲಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೋಕಸಭೆಯ ಒಟ್ಟು ಬಲಕ್ಕಿಂತಲೂ (543) ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಲಿದೆ.

ರಾಜ್ಯವಾರು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ-ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ

ಸ್ಥಾನಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯವೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಿದೆ. ಆದರೆ ಆಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಗಾತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸೀಟುಗಳ ಏರಿಕೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರಲಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಸದರನ್ನು ಪಡೆಯಲಿವೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಹೊಸ ಸ್ಥಾನಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದು, ಇದು 2029ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 850ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದಾಗ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ.

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ: ಈಗಿರುವ 80 ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 125ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ (+45 ಸ್ಥಾನಗಳು)

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ: 48 ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 75ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಲಿದೆ (+27 ಸ್ಥಾನಗಳು)

ಬಿಹಾರ: 40 ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 62ಕ್ಕೆ ಏರಲಿದೆ (+22 ಸ್ಥಾನಗಳು)

ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ತಮಿಳುನಾಡು 39ರಿಂದ 61ಕ್ಕೆ (+22) ಮತ್ತು ಕೇರಳ 20ರಿಂದ 31ಕ್ಕೆ (+11) ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಿವೆ. ಶೇಕಡಾವಾರು ಏರಿಕೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಬಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬಲಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಹೊಸ ಜನಗಣತಿ ದತ್ತಾಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಬದಲಿಗೆ, 2011ರ ಜನಗಣತಿಯನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

ಒಂದು ವೇಳೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸೀಟು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಿದ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಒಕ್ಕೂಟ ವಿವಾದಗಳು ಏಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 850 ಸದಸ್ಯರ ಬೃಹತ್ ಸದನವು ದೇಶದ ಚುನಾವಣಾ ಮ್ಯಾಪ್ ಅನ್ನೇ ಬದಲಿಸಲಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಸದರನ್ನು ಪಡೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಲಿವೆ. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಇದು ಹೊಸ ಸವಾಲಾಗಲಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 2029ರ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ನಾಯಕರ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ದೊಡ್ಡ ಸಮರಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಬೇಕಿದೆ.

English summary

Government plans to expand Lok Sabha strength to 850 seats. Know impact on representation, states, and women reservation.