ಇ ಬಸ್‌ಗಳ ಖರೀದಿಸಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆ?

ನವದೆಹಲಿ, ಆಗಸ್ಟ್‌ 3: ಭಾರತವು 2022ರಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ 5 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 50,000 ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇವೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲು $10 ಶತಕೋಟಿ (820 ಶತಕೋಟಿ) ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ (NEBP) ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ಆದರೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಗತಿ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕುಂಟುತ್ತಾ ಸಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2015 (ಫಾಸ್ಟರ್ ಅಡಾಪ್ಷನ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್ (FAME) ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭ) ಮತ್ತು ಮೇ 2023 ರ ನಡುವೆ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ 359,432 ಬಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 4,506 ಮಾತ್ರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಆಗಿವೆ. ಅದು ಕೇವಲ 1.25 ಪ್ರತಿಶತವಾಗಿದೆ.

ಎನ್ಇಬಿಪಿ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಎರಡು ಮಾದರಿ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕನ್ವರ್ಜೆನ್ಸ್ ಎನರ್ಜಿ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (CESL) ಬೇಡಿಕೆಯ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚದ ಒಪ್ಪಂದ (GCC) ಮಾದರಿಯು ಇ-ಬಸ್ ಮೂಲ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಕರು (OEM ಗಳು) ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ಪಾವತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈಗ ನಿಯಮದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸವಾಲುಗಳಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (ಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಯು) ದುರ್ಬಲ ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮೀಸಲಾದ ಇ-ಬಸ್ ಹಣಕಾಸು ಸೌಲಭ್ಯವು ಈ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ CESL ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್ ಟೆಂಡರ್ 50 ಶತಕೋಟಿ ($610 ಮಿಲಿಯನ್) ರೂ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಹನ OEMಗಳು ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್‌ನಿಂದ ದೂರವಿರುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಯಿತು. ನಂತರದ ಕಳಪೆ ಆರ್ಥಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯಿಂದಾಗಿ SRTU ಗಳಿಂದ ವಿಳಂಬವಾದ ಪಾವತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ OEM ಗಳು ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoRTH) ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2018- 19ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ 56 ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 380 ಶತಕೋಟಿ ($4.6 ಶತಕೋಟಿ) ರೂ. ಸಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 180 ಶತಕೋಟಿ ($2.2 ಶತಕೋಟಿ) ರೂ ನಷ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಸ್ತುತ GCC ಮಾದರಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗುವುದು ಮೂಲ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೇ ಬಸ್‌ ತಯಾರಕರು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಶೀಟ್ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಭಾರತದ ಇ-ವಾಹನ ಅಳವಡಿಕೆ ಯೋಜನೆಯ ಉತ್ತಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾವತಿ ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ (PSM) ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಷ್ಠಾನವು ವಿಳಂಬ ಪಾವತಿಯಿಂದಾಗಿ ಬಾಕಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.

English summary

India has launched an ambitious National Electric Bus Program (NEBP) in 2022 to invest $10 billion (820 billion) to put an additional 50,000 electric buses into service over the next 5 years.