ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲಾ ಸೀರೆ: 900 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಪರಂಪರೆ, ಈ ಸೀರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಾ?

Published: Friday, October 14, 2022, 16:08 [IST]

ಇಂದು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಯಂತ್ರಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಯಂತ್ರವು ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತಹ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಇಂತಹ ಒಂದು ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಅದು ಪಟಾನ್‌ ಪಟೋಲಾ ಸೀರೆ. ಈ ಸೀರೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಜಟಿಲವಾಗಿದೆ ಈ ಸೀರೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲಾ ಸೀರೆ, ಅದರ ಇತಿಹಾಸದ ಜೊತೆಗೆ ಅದನ್ನು ಏಕೆ ದುಬಾರಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುವುದನ್ನು ನೀವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಭಾರತ್ ಜೋಡೋ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ರಾಹುಲ್‌ ಗಾಂಧಿ ಜೊತೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಕೂಡ ಅಂದು ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲಾ ಸೀರೆ ಧರಸಿ ಯಾತ್ರೆಯ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ್ದರು.

ಪಟೋಲಾ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಮಲೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದು ಜಾವಾ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಸಮರ್ಕಂಡ್, ಜಮ್ದಾನಿ ಮತ್ತು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲಾ ಎಂದರೇನು

ಗುಜರಾತಿ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಯಲ್ಲೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರೀಯವಾಗಿರುವ ಪಟಾನ್‌ ಸೀರೆಗಳು. ಪಟಾನ್‌ನಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ಹೆಂಡತಿ ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಟೋಲವನ್ನು ತರಲು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಪಟೋಲಾ ಎಂಬುದು ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪಟೋಲಾ ಸೀರೆಯು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಟಾನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಟೋಲಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ಪಟೋಲಾ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ದೈವಿಕ ಅನುಭೂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶೇಷತೆಯಿಂದಾಗಿ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಈ ಬಟ್ಟೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಈ ವಿಶೇಷ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲಾ

ಪಟಾನ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವು ಸುಮಾರು 900 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು. ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಲ್ವಿ ಕುಟುಂಬದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲಾ ಪ್ರಕಾರ, 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸೋಲಂಕಿ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ ಕುಮಾರಪಾಲ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಜಲ್ನಾದಿಂದ ಪಟೋಲ ನೇಕಾರರ (ಸಾಲ್ವಿ ಸಮುದಾಯ) 700 ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಪಟಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಪಟಾನ್ ಕಥೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಜಾಲ್ನಾದ ರಾಜನು ಪಟೋಲವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಬೆಡ್ಶೀಟ್ ಆಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ರಾಜ ಕುಮಾರಪಾಲ್‌ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಪಟಾನ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಇದು ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿಖರವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ.

ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ನರಸಿಂಹ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಪಟೋಲವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ ಜನಕನು ಪಟೋಲನ ಸೀರೆಯನ್ನು ಮಗಳು ಸೀತೆಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಪಟೋಲ ಎಂಬ ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ 'ಪಟ್ಟಕುಲ' ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಅಜಂತಾ-ಎಲ್ಲೋರಾದ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಟಾನ್ ಧರಿಸಿದ ಜನರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಕರಕುಶಲತೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾದರಿ

ಪಟೋಲಾ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಕರಕುಶಲತೆಯ ಮೇರುಕೃತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಜರಾತ್‌ನ ಪಟಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಈ ಸೀರೆಯು ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಣ್ಣ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲ ತಯಾರಿಸುವ ಕೆಲಸ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಹಿಳೆಯರು ಈ ಸೀರೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸೀರೆಯನ್ನು 17 ಮತ್ತು 18ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಪಟೋಲಾವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈಗ ಉಳಿದಿರುವುದು ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬ

ಮೂಲ ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲಾ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಲ್ವಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯ 'ರಾಹುಲ್ ಸಾಲ್ವಿ' ಪಟಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲಾವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಏಕೈಕ ಕುಟುಂಬ ನಮ್ಮದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಇವೆ, ಇದು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಟೋಲಾ ಮಾಡಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಾಹುಲ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ 8 ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಈ ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲಾ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸಾಲ್ವಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು 2 ಶಿಲ್ಪ ಗುರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು (ನೀಲಿ, ಅರಿಶಿನ, ದಾಳಿಂಬೆ ಸಿಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್ ಹೂವು) ಬಳಸಿ ಪಟೋಲವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಕುಟುಂಬ ಇದಾಗಿದೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ಈ ಕುಟುಂಬವು ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲಾ ಹೆರಿಟೇಜ್ ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್, ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಂತಹ ದೇಶಗಳಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಫ್ರಾಕ್‌ಗಳು, ಹಳೆಯ ಸೀರೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜವಳಿಗಳ ಮಾದರಿಗಳು ಇರುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಂತಿದೆ.

ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲ ಸೀರಗಳ ಬೆಲೆ ಎಷ್ಟು

ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲ ತಯಾರಿಸುವ ಕೆಲಸ ಅಪರೂಪದ ರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಮೂಲ ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲಾ ಸೀರೆಯ ಬೆಲೆ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳು (ಮೂಲ ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲಾ ಬೆಲೆ). ಸೀರೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಬೆಲೆ 10 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಮೂಲ ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ರೇಷ್ಮೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅದರ ಬಣ್ಣವು ಮಸುಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ತೂಕವು 450 ಗ್ರಾಂ ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ.

ಪಟಾನ್ ಪಟೋಲಾ ಸೀರೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ?

ಪಟೋಲಾ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲು ಎಳೆಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಬಣ್ಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಚೌಕ, ಸಾಲು ಅಥವಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ನಿಖರವಾದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ಥ್ರೆಡ್ ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದರೆ, ಸೆಟ್ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಸ್‌ವುಡ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕತ್ತಿಯ ಆಕಾರದ ರಾಡ್, 'ವಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಥ್ರೆಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಎಳೆಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಮಾದರಿಯ ವಿವಿಧ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳ ವಾರ್ಪ್ ಥ್ರೆಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಂದು ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಗ್ಗದ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಟೋಲವನ್ನು ಶೀಶಮ್ ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೈಯಿಂದ ಚಾಲಿತ ಸರಂಜಾಮು ಮಗ್ಗದಲ್ಲಿ ನೇಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವಾರ್ಪ್ ನೇಯ್ಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ನೇಯ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ವಾರ್ಪ್ ಮತ್ತು ನೇಯ್ಗೆ ಎಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಟೈ-ಡೈಡ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಆರು ಗಜಗಳ ಸೀರೆಗೆ 3-4 ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಎಂಟು ಸಾಲ್ವಿ ನೇಕಾರರು ವಾರದಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.