ಲೈಂಗಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರಿಗೂ ತಕ್ಕ ಘನತೆ ಸಿಗಲಿ: ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು

Updated: Saturday, May 30, 2026, 16:13 [IST]

ಒಬ್ಬ ಯುವತಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಕೊಡಿಸುವುದಾಗಿ ನಂಬಿಸಿ, ಮೋಸದಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು, ಅವಳ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಲವಂತವಾಗಿ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ ಕೂಪಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ನರಕ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಅದೇ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗತಿ. ಆದರೆ, ನಮ್ಮ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಒಂದೇ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್‌ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.

"ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಸಂತ್ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡ ವಯಸ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಸಾರಿರುವ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್, ಈ ವರ್ಗದ ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಮಾನವೀಯ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ಈ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಾನವ ಅಕ್ರಮ ಸಾಗಣೆ ಜಾಲದಿಂದ ಅಮಾಯಕರನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು. ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 23ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅಕ್ರಮ ಸಾಗಣೆಯು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ. 1956ರ 'ಅನೈತಿಕ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ'ಯ (ITPA) ನೈಜ ಉದ್ದೇಶ ಸಹ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವರ ಶೋಷಣೆ ಮಾಡುವ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮಾಲೀಕರನ್ನು ಮಟ್ಟ ಹಾಕುವುದು. ಆದರೆ, ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದಾಳಿಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಅಪರಾಧಿಗಳಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಿ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುವ ಪೊಲೀಸರ ನಡೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕಾನೂನಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದೆ.

ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮ

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ 'ಪಲೆರ್ಮೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್' ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿ ಬೆದರಿಕೆ ಅಥವಾ ವಂಚನೆಯಿಂದ ಶೋಷಣೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅಕ್ರಮ ಸಾಗಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಲವಂತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಯಾವುದೇ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಯಸ್ಕರು ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಾಗ ಕಾನೂನು ಅದಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದೂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು

* ಪೊಲೀಸರು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂತ್ರಸ್ತೆಯೇ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ.

* ದಾಳಿ ಅಥವಾ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ವೃತ್ತಿಪರರ ಫೋಟೋ ಹಾಗೂ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿ ಅವರ ಗೌಪ್ಯತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತಯರುವುದು ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

* ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 21ರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಕೇವಲ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ಈ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆಕೆಯಿಂದ ಮಗುವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಅವರಿಗೂ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ನೀಡಿ

ಸಮಾಜದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಜನರಿಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನಿಟ್ಟಿದೆ. ವಾಸಸ್ಥಳದ ಅಧಿಕೃತ ಪುರಾವೆಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆದ್ಯತೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವಂತೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ (UIDAI) ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಪಡಿತರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ತಲುಪಲಿವೆ.

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಲೈಂಗಿಕ ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ಅಕ್ರಮ ಸಾಗಣೆಯ ಸಂತ್ರಸ್ತರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದವರಿಗೆ ಅಪರಾಧ ಜಾಲದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗ ತರಬೇತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿರುವವರಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆ ಬೇಕಿದೆ. ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರಿತು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ನೆನಪಿಸಿದೆ.