• search
  • Live TV
ತ್ವರಿತ ಅಲರ್ಟ್ ಗಳಿಗಾಗಿ
ನೋಟಿಫಿಕೇಷನ್ ಅನುಮತಿಸಿ  
ತ್ವರಿತ ಅಲರ್ಟ್ ಗಳಿಗಾಗಿ
ನೋಟಿಫಿಕೇಷನ್ ಅನುಮತಿಸಿ  
For Daily Alerts

ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಿಲ್ಹಣ ಬರೆದ ‘ಚೌರ-ಪಂಚಾಶಿಕಾ’ದಿಂದ ಆಯ್ದ ಪದ್ಯಗಳು

By ಶಿಕಾರಿಪುರ ಹರಿಹರೇಶ್ವರ
|

ಭಾರತೀಯರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಮ್ಯ ಕನಸು‘ಕಾಶ್ಮೀರ’ ; ಅತಿದೊಡ್ಡ ದುರಂತವೂ ಕಾಶ್ಮೀರ! ಇದನ್ನು ವಿಪರ್ಯಾಸ ಅನ್ನುತ್ತೀರಾ, ವಿಧಿ ವಿಪರೀತ ಅನ್ನುತ್ತೀರಾ ? ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಹೆಮ್ಮೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಚೆಲುವಿನ ಪವಿತ್ರ ಕೊಳ್ಳದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ರಕ್ತಪಾತ. ಕಾಶ್ಮೀರ ಕೊಳ್ಳದ ನೆತ್ತರ ಕತೆಗಳ ಕೇಳಿ ಕೇಳಿ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಜಡ್ಡುಗಟ್ಟಿವೆ. ಕಾಶ್ಮೀರ ಎಂದರೆ- ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬರುವುದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸುರ ಸೌಂದರ್ಯ, ಸೇಬು, ಶೀತಲ ಗಾಳಿ, ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀ ಪುರುಷರು... ಉಹ್ಞೂಂ.. ಕೋವಿ ಗುರಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಸವೆಸುತ್ತಿರುವ ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಮುಖಗಳೇ ಕಣ್ಣೆದುರು ಕುಣಿಯುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮ ಕಾಶ್ಮೀರ ಹೇಗಿತ್ತು ಗೊತ್ತಾ ? ಇಂಥದೊಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಲೇಖನಮಾಲೆ ದಟ್ಸ್‌ಕನ್ನಡಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಬುಧವಾರ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಶಿಕಾರಿಪುರ ಹರಿಹರೇಶ್ವರ ಅವರ ಈ ಲೇಖನ ಮಾಲೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ. ಕಾಶ್ಮೀರ ಹೇಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು . ಆದರೆ ಹೇಗಿತ್ತು ಗೊತ್ತಾ ? ಪೂರ್ವಸೂರಿಗಳು ಕಂಡ ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಸ್ವಾಗತ.

ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು 1041 ರಿಂದ 1088) ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಕಲ್ಯಾಣದ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಹೆಸರಾಂತ ದೊರೆ, ಆರನೆಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಪೂಜಿತನಾಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿ ಬಿಲ್ಹಣ ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾವ್ಯ ‘ವಿಕ್ರಮಾಂಕದೇವ-ಚರಿತ’ದಿಂದ ಹೆಸರು ಮಾಡಿರುವ ಕವಿ. ಹದಿನೆಂಟು ಸರ್ಗಗಳ ಆ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಲ್ಲದೆ, ‘ಕರ್ಣಸುಂದರಿ’ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕಂಕಗಳ ನಾಟಕವೊಂದನ್ನೂ, ‘ಬಿಲ್ಹಣ ಚರಿತ’ ಎಂಬ ಆತ್ಮಕಥನವೊಂದನ್ನೂ ಬರೆದಿರುವನೆಂಬ ಮಾತಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಬಿಲ್ಹಣನನ್ನು ದೇಶಿ-ವಿದೇಶೀಯರು ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಅವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಖಂಡಕಾವ್ಯವೊಂದಿದೆ : ಅದೇ ‘ಚೌರ-ಪಂಚಾಶಿಕಾ’ ಎಂಬ ಶೃಂಗಾರ ಕಾವ್ಯ.

ರಸಿಕರು ಕೇಳಿ, ಓದಿ, ಬಾಯಿ ಚಪ್ಪರಿಸುವ ಇದನ್ನು ‘ಚೌರೀ-ಸುರತ-ಪಂಚಾಶಿಕಾ’ ಎನ್ನುವುದೂ ಉಂಟು. (ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ‘ಪಂಚಾಶತ್‌’ ಎಂದರೆ ಐವತ್ತು ; ‘ಪಂಚಾಶಿನ್‌’ ಎಂದರೆ ಎಂದರೆ ಐವತ್ತರಿಂದ ಕೂಡಿರುವ- ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಇದೆ.) ಐವತ್ತು ಪದ್ಯಗಳ ಈ ‘ಬಿಲ್ಹಣ ಕಾವ್ಯ’ಕ್ಕೆ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮತ್ತು ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಎಂಬ ಎರಡು ಪಾಠಾಂತರಗಳಿವೆ; ಹೇರಳವಾಗಿ ಭಾಷ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಇದು ದೇಶ-ವಿದೇಶದ ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ; ಕಾವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಊಹಾಪೋಹೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಕಾಣದೆ, ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹತ್ತಾರು ದಂತಕಥೆಗಳು ಇವೆ.

ಈ ಕಾವ್ಯ, ಒಬ್ಬ ರಾಜಕುವರಿಯನ್ನು ಕವಿ ಮನಸಾರೆ ಪ್ರೀತಿಸಿ, ಒಳಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಅವಳೊಡನೆ ಕಳೆದ ರಸನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಓದುಗರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಸವಿವರ ಬಣ್ಣಿಸುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ. ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕಿಚ್ಚು ಹಚ್ಚುವ ಆ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಕ್ಷಣಗಳು ಕವಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿದಂತೆ ಇವೆಯಂತೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ‘ಇಂದಿಗೂ ಮರೆಯಲಾರೆ’ ಎನ್ನುತ್ತ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಓದುಗರಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವಂತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಜೋರಾಗಿಯೇ ! ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ ಹೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲ ಓದದೇ ಮಾಡಿದೆ- ಎಂದ ಹಾಗೆ ; ‘ಅಮರುಶತಕ’ದ ಅಮರು ಕವಿ, ‘ಶೃಂಗಾರ ಶತಕ’ದ ಭರ್ತೃಹರಿ, ‘ಗೀತಗೋವಿಂದ’ದ ಜಯದೇವ, ‘ಭಾಮಿನೀ ವಿಲಾಸ’ದ ಜಗನ್ನಾಥ ಪಂಡಿತರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಪಂಕ್ತಿ ಭೂರಿ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಕುಳಿತ ಹಾಗೆ !

ಕವಿಯ ಕಲ್ಪನಾ ವಿಲಾಸವೇ ಈ ಕಾವ್ಯದ ವಸ್ತು ಏಕೆ ಆಗಿರಬಾರದು - ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪದ ಜನ, ಇಂಥ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರ ತಿಳಿಸಲು, ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಕವಿಯ ಸ್ವ-ಅನುಭವವೇ ಇರಬೇಕು, ಹಾಗಲ್ಲದೇ ಬೇರೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ- ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕವಿ ರಾಜಪುತ್ರಿಯಾಬ್ಬಳನ್ನು ಕದ್ದು ಕದ್ದು ಪ್ರೇಮಿಸಿದ್ದ ; ರಾಜನಿಗೆ ಅದು ತಿಳಿಯಿತು ; ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಜ ಕವಿಯನ್ನು ಸೆರೆಮನೆಗೆ ತಳ್ಳಿದ; ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನೂ ವಿಧಿಸಿದ ! ಪ್ರೇಯಸಿಯಾಂದಿಗೆ ತಾನು ಕಳೆದ ಸುರತಕ್ರೀಡೆಯ ಆ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು ‘ಇಂದಿಗೂ’(ಅದ್ಯಾಪಿ) ಮರೆಯಲಾರೆ, ಮರೆಯಲಾರೆ- ಎಂದು ಐವತ್ತು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ, ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ವಿಷಯ ತಿಳಿದು, ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ತಾನೂ ಓದಿ ರಾಜನ ಮನಃ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆಗುತ್ತದೆ; ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರಣಯಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಕೂಡುತ್ತಾರೆ-ಇದು, ತಲತಲಾಂತರದಿಂದ ಊರುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ, ಬಿಲ್ಹಣನ ಈ ‘ಕಳ್ಳನ ಪ್ರಣಯದ ಕಲ್ಪನಾ ವಿಲಾಸ’ ಗಾಥೆಯ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆದ ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕತೆ !

‘ಕಳ್ಳ ಪ್ರಣಯಿಯ ಕಲ್ಪನಾ ವಿಲಾಸ’! ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿರುವ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಬಾರ್ಬರಾ ಸ್ಟೋಲರ್‌ ಮಿಲ್ಲರ್‌ ಅವರ ಸಮರ್ಥ ಭಾವಾನುವಾದದ, ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ (1977) ಪ್ರಕಾಶಿತ, ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪುರಸ್ಕೃತ ಪುಸ್ತಕದ ಉಪ-ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೂ ಅದೇ. ‘ಫ್ಯಾನ್ಟಸೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಲವ್‌ ಥೀಫ್‌’! ಇ ಪೊವೈಸ್‌ ಮ್ಯಾಥೆರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರರ ಭಾವಾನುವಾದಗಳು ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿವೆ. ‘ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ’ (1961) ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ (ಪುಟ 188-190) ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಎ.ಬೆರ್ರಿಡೇಲ್‌ ಕೀತ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾವ್ಯದ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಮಹಿಲಾಪಟ್ಟಣದ ರಾಜ ವೀರಸಿಂಹನ ಮಗಳು ಚಂದ್ರಲೇಖೆ ಕಾವ್ಯದ ನಾಯಿಕೆ; ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಲದ ರಾಜ ಮದನಾಭಿರಾಮನ ಮಗಳು ಯಾಮಿನೀ ಪೂರ್ಣ ತಿಲಕ ಎಂಬವಳು ಕವಿಯ ಪ್ರಣಯಿನಿ. ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾಷ್ಯಕಾರರು ರಾಮತರ್ಕವಾಗಿಕಾ ಮತ್ತು ಭಾರತಚಂದ್ರರ ಪ್ರಕಾರ ಕಾವ್ಯಕನ್ನಿಕೆಯ ಹೆಸರು ‘ವಿದ್ಯಾ’ ಮತ್ತು ಕವಿಯ ಹೆಸರು ‘ಚೌರ’! ಬಿಲ್ಹಣನ ಈ ಕಾವ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಜನ ಚಿತ್ರಕಾರರು ಕಾಗದ, ಬಟ್ಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ತೈಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನ ಆಪದ್ಯಗಳ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕುಂಚವಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ !

‘ಅನುಭವವು ಸವಿ ; ಅದರ ನೆನಪು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸವಿ’ ಎನ್ನುತ್ತ, ಕವಿ ಏನನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದರ ಸ್ಥೂಲ ಪರಿಚಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವನ ಐವತ್ತರಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ‘ವಾಚ್ಯ’ವಲ್ಲದ ಏಳು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ; ಮೂಲದ ಸೊಬಗನ್ನು ಸವಿಯಬೇಕೆನ್ನಿಸುವವರಿಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಮೂಲವನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಪರಾಂಬರಿಸಿ:

ಬಿಲ್ಹಣನ ‘ಚೌರ-ಪಂಚಾಶಿಕಾ’ದಿಂದ ಆಯ್ದ ಪದ್ಯಗಳು:

ಇಂದಿಗೂ ನಾನವಳಾಡಿದುದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳುವೆ:

‘ನನ್ನದೇ ತಪ್ಪಾಯ್ತು, ಅದನೊಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳೆ’ನುತ್ತ, ಕಾಡುತ್ತ,

ಅವಳ ಪಾದದಡಿ ಬಿದ್ದು ಬೇಡಿದ್ದೆನು, ಅಂದು, ಮಂಡಿಯೂರಿ;

ಸೆರಗ ತುದಿಯಿಂದವಳು ನನ್ನ ಕೈಗಳನತ್ತ ದೂರಕೆ ತಳ್ಳಿ,

ಕಡು ಮುನಿದು, ಗುಡುಗಿದಳೆ: ‘ಹೋಗಿ ಹೋಗಿರೆ’ಂದು ! ।। 1 ।।

ಇಂದಿಗೂ ನಾನವಳ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕಂಡು, ಕಾಣುತಲಿರುವೆ :

ಕದ್ದೇ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಣುಕಿಣುಕಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು ಅಂದು,

ನಾನಿದ್ದೆ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಅವಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ;

ನಾನದನು ಗಮನಿಸಿದೆ- ಎಂದು ತಿಳಿದಳು; ಆಗ ಒಡನೆ,

ನಸು ನಡುಗಿದಳು, ಗಡಿಬಿಡಿಗೊಂಡು ನಾಚಿದಳೆ, ಮದನೆ! ।।2।।

ಇಂದಿಗೂ ನಾನವಳ ನನ್ನೆದುರೆ ನೋಡಿ, ನೋಡುತಲಿರುವೆ:

ನಾ ಬರುವ ದಾರಿಯನೆ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಕಣ್ಣಾಗಿಸಿಕೊಂಡು,

ಆ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೇನೆ ಕೈಯಿರಿಸಿ, ಹಂಬಲಿಸಿ, ಕಾಯುತಿಹಳ;

ನನ್ನನೇಕೋ ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬಾಗಿಲಾಚೆಯ ಮರೆಯಲೇ ಇದ್ದೆ !

ನನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಹಾಡೊಂದ, ಆಹಾ, ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲ ಗುನುಗುತಿಹಳಲ್ಲ ! ।। 3 ।।

ಇಂದಿಗೂ ನಾ ನೆನೆ ನೆನೆ ನೆನೆವೆ, ಆ ಮುತ್ತನಿತ್ತವಳನ್ನ :

ನನ್ನ ಕತ್ತನು ಬಳಸಿ ಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೈ ಬಳ್ಳಿಯವಳನ್ನ,

ತಬ್ಬಿ, ಉಬ್ಬಿದ ಎದೆಗೆ ನನ್ನನಪ್ಪಿ ಮುದ್ದಾಗಿ ನಿಂದವಳನ್ನ,

ಅರೆ ಬಿರಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಆನಂದ ತುಳುಕಿಸುತ್ತಿದ್ದವಳನ್ನ,

ಹಸಿದ ತುಟಿಗೆ ತುಟಿರಸವಿತ್ತ ಆ ಮಗುದೆಯನ್ನ ! ।। 4 ।।

ಇಂದಿಗೂ ಮಾರ್ದನಿಗೊಳುತ ಎದೆಯ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿಹವು-

ಸುಂದರಾಂಗಿಯ ಜೇನಿನ ಸವಿಯ ಆ ಮಧುರ ಸೊಲ್ಲು ;

ಸ್ಪಷ್ಟ ? ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕು ? ಎದೆ ಮಿಡಿತ ಎದೆಗೆ ತೀಡಿದರಾಯ್ತು;

ಒಂದಾಗಿ ಕೂಡಿರುವಾಗ, ಮನಸೆಲ್ಲೋ, ಕಣ್ಣರೆ ತೆರೆದಿರುವಾಗ,

ಉಸಿರು ಬಿಸಿ, ಮಾತು ಹಸಿ, ನುಡಿಗೆ ಅರ್ಥವೆಲ್ಲೋ ! ।। 5 ।।

ಇಂದಿಗೂ ನಾನದ ಮನಸಲ್ಲೇ ಮೆಲು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಿರುವೆ:

ಆ ರಾತ್ರಿ ಅವಳ ಜೊತೆಯಲಿ ಇದ್ದೆ, ನಾ ಸೀನಿದೆನು ಒಮ್ಮೆ ;

‘ಚಿರಕಾಲ ಬಾಳೆ’ಂದು ಹರಸಿದಳೆ, ಆ ಅರಸುಗುವರಿ, ಚೆನ್ನೆ ?

ಉಹ್ಞು, ಚಿನ್ನದೊಡವೆಯನೊಂದ ನನ್ನ ಕಿವಿಗಿರಿಸಿದಳಲ್ಲ !

ಹೊನ್ನು ಶಾಶ್ವತ ಬಾಳ್ವೆಯ ಕುರುಹು, ಸೂಚಿಸಿದಳದೇನು ಜಾಣೆ ? ।। 6 ।।

ಇಂದಿಗೂ ನನಗವಳು, ನನ್ನವಳು, ಎಲ್ಲ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲು !

ಜಿಂಕೆ ಮರಿಗಣ್ಣಿನ ಪ್ರಣಯಿ, ಓ ಎನ್ನ ಒಲವೆ, ಮನದನ್ನೆ !

ಹಾಲು ಬಣ್ಣದ ಕೊಡಗಳ ಹೊತ್ತ ಎದೆಯ ಹೆಣ್ಣೆ,

ದಿನ ಕಳೆಯೆ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೀನೆನ್ನ ಬಳಿ ಸಾರಿ ಬರುವೆಯಾ ಮನ್ನೆ ?

ಬೇಡ, ಮೂಲೋಕ ಸ್ವರ್ಗ- ಸುಖ, ಇನ್ನದೇತಕೆ ? ಇರಲು ನೀನು ನೀನೆ ! ।।7।।

ಮೂಲ :

(ಅದ್ಯಾಪಿ ತಂ ಅವಿಗಣಯ್ಯಾ ಕೃತಾಪರಾಧಂ,

ಮಾಂ ಪಾದಮೂಲ- ಪತಿತಂ ಸಹಸಾ ಗಲನ್ತೀಮ್‌ ।

ವಸ್ತ್ರಾಂಚಲಂ ಮಮ ಕರಾನ್‌ ನಿಜ ಆಕ್ಷಿಪನ್ತೀಂ,

‘ಮಾ ಮಾ’ ಇತಿ ರೋಷ- ಪರುಷಂ ಬ್ರುವನ್ತೀಂ- ಸ್ಮರಾಮಿ ।। 1 ।।

ಅದ್ಯಾಪಿ ತಂ ರಹಸಿ ದರ್ಪಣಂ ಈಕ್ಷಮಾನಾಂ,

ಸಂಕ್ರಾನ್ತಮತ್‌ ಪ್ರತಿನಿಭಂ ಮಯಿ ಪೃಷ್ಠಲೀನೇ।

ಪಶ್ಯಾಮಿ, ವೇಪಥುಮತಿಂ ಚ ಸ-ಸಂಭ್ರಮಾಂ ಚ,

ಲಜ್ಜಾ ಕುಲಾಂ ಸಮದನಾಂ ಚ ಸ-ವಿಭ್ರಮಾಂ ಚ ।। 2 ।।

ಅದ್ಯಾಪಿ ತಂ ಮಯಿ ಸಮೀಪ-ಕವಾಟ- ಲೀನೆ,

ಮನ್‌- ಮಾರ್ಗ- ಮುಕ್ತ-ದೃಶ-ಆನನ-ದತ್ತ-ಹಸ್ತಾಮ್‌।

ಮದ-ಗೋತ್ರ-ಲಿಂಗಿತ-ಪದಂ ಮೃದು-ಕಾಕಲೀಭಿ:,

ಕಿಂಚಿತ್‌ ಚ ಗಾತು-ಮನಸಂ ಮನಸಾ ಸ್ಮರಾಮಿ ।।3।।

ಅದ್ಯಾಪಿ ತಂ ಭುಜ-ಲತಾರ್ಪಿತ-ಕಂಠ-ಪಾಶಾಂ,

ವಕ್ಷಸ್ಥಲಂ ಮಮ ಪಿಧಾಯ ಪಯೋಧರಾಭ್ಯಾಮ್‌।

ಈಶನ್‌ ನಿಮೀಲಿತ ಸಲೀಲ-ವಿಲೋಚನಾಭ್ಯಾಂ,

ಪಶ್ಯಾಮಿ, ಮುಗ್ಧವದನಾಂ ವದನಂ ಪಿಬನ್ತೀಮ್‌।।4।।

ಅದ್ಯಾಪಿ ಮೇ ವರತನೋರ್‌ ಮಧುರಾಣಿ ತಸ್ಯಾ:,

ಯಾನಿ ಅರ್ಥವನ್ತೀ ನ ಚ ಯಾನಿ ನಿರರ್ಥಕಾನಿ।

ನಿದ್ರಾ-ನಿಮೀಲಿತ-ದೃಶೋ ಮದಂ ಅನ್ತರಾಯಾಸ್‌,

ತಾನಿ ಅಕ್ಷರಾಣಿ ಹೃದಯೇ ಕಿಂ ಅಪಿ ಧ್ವನನ್ತಿ ।।5।।

ಅದ್ಯಾಪಿ ತನ್‌ ಮನಸಿ ಸಂ-ಪರಿವರ್ತತೇ ಮೇ,

ರಾತ್ರೌ ಮಯಿ ಕ್ಷುತವತೀ ಕ್ಷಿತಿಪಾಲ-ಪುತ್ರ್ಯಾ।

‘ಜೀವ’-ಇತಿ ಮಂಗಲವಚ: ಪರಿಹೃತ್ಯ ಕೋಪಾತ್‌,

ಕರ್ಣೇ ಕೃತಂ ಕನಕ-ಪತ್ರಂ ಅನಾಲಪತ್ಯಾ।।6।।

ಅದ್ಯಾಪಿ ತಂ ಪ್ರಣಯಿನಿಂ, ಮೃಗ-ಶಾಬಕಾಕ್ಷೀಂ,

ಪೀಯೂಷ-ವರ್ಣ-ಕುಚ-ಕುಂಭ-ಯುಗಂ ವಹನ್ತೀಮ್‌।

ಪಶ್ಯಾಮಿ ಅಹಂ ಯದಿ ಪುನರ್‌ ದಿವಸಾವಸಾನೇ,

ಸ್ವರ್ಗ-ಅಪವರ್ಗ-ವರರಾಜ್ಯ-ಸುಖಂ ತ್ಯಜಾಮಿ।।7।।)

English summary
Celestial view of Kashmir, Shikaripura harihareshwara attempts an appreciation of poetry of Bilhana.
ತಾಜಾ ಸುದ್ದಿ ತಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಿರಿ
Enable
x
Notification Settings X
Time Settings
Done
Clear Notification X
Do you want to clear all the notifications from your inbox?
Settings X
We use cookies to ensure that we give you the best experience on our website. This includes cookies from third party social media websites and ad networks. Such third party cookies may track your use on Oneindia sites for better rendering. Our partners use cookies to ensure we show you advertising that is relevant to you. If you continue without changing your settings, we'll assume that you are happy to receive all cookies on Oneindia website. However, you can change your cookie settings at any time. Learn more
X