ನಮೀಬಿಯಾದಿಂದ ಚೀತಾಗಳೇನೋ ಬಂದವು, ಮುಂದೆ ಅವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಲ್ಲವೇ?

Updated: Monday, September 19, 2022, 16:31 [IST]

ನವದೆಹಲಿ, ಸೆ.19: ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಚಿರತೆಗಳು ದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ನಾಮವಾದ 70 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಮೀಬಿಯಾದಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಕುನೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ತರಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಭಾರೀ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಈ ಚಿರತೆಗಳ ಅಳಿವು ಉಳಿವಿನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆತಂಕ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17 ರಂದು ಇವುಗಳನ್ನು ದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತಿರುಗಾಡುವ ಈ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಕ್ಯಾರಕಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್‌ನಂತಹ ಇತರ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿರಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಗುಹೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚೀತಾ

ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಗುಹೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜಾತಿಯ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಉಪಜಾತಿಗಳು 1940 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾದವು. 1952 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಇವು ಅಳಿದುಹೋದವು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1948 ರಲ್ಲಿ ಸಾಲ್ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದಾಗ ಇವೇ ಕೊನೆಯ ಚಿರತೆಗಳು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಕೊರಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 1970 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಪರೂಪದ ವರದಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ.

ಕುನೋ ಉದ್ಯಾನವನ ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ

2009 ರಲ್ಲಿ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಿಂದ ಚಿರತೆಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತರಲು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮರುಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಸ್ಥಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.

ಹಿಂದೆ ಚೀತಾ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಗುಜರಾತ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸಾಕಷ್ಟು ಬೇಟೆಯ ಸ್ಥಳವಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಕುನೋ ಪಾಲ್ಪುರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು (ಕೆಎನ್‌ಪಿ) ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿದು ಬಂದಿತ್ತು.

ಕುನೊ 748 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹರಡಿದೆ, ಮಾನವ ವಸತಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ತೆರೆದ ಅರಣ್ಯ ಭೂದೃಶ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. 21 ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡದಿದ್ದರೇ ಯೋಜನೆ ವಿಫಲ

ಮೊದಲ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನದಂಡ ಚಿರತೆಯ 50% ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಉದ್ಯಾನನದಲ್ಲಿ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಚಿರತೆಗಳು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಚಿರತೆಯ ಮರಿಗಳ ಉಳಿವು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಸಂತತಿಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ, ದೇಶಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವ ಚಿರತೆಗಳು ಉಳಿಯದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾದರೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಫಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಯಾಯ ತಂತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಯೋಜನೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರನಮವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.

ಭಾರತ ಎಂದಿಗೂ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚೀತಾಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ

ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಕುರಿತು ಸುಮಾರು 40 ಪುಸ್ತಕಗಳ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಾದಿ ವಾಲ್ಮಿಕ್ ಥಾಪರ್ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚಿರತೆಗಳು ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನತ್ತಾರೆ.

"ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತಿರುಗಾಡುವ ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಬೇಟೆಯ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಥಾಪರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಪೆಂಡ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

"ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿನ ಚಿರತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅನುಭವ ಅಥವಾ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲ. ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಕುನೊಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಮಾತ್ರ ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ಎಂದಿಗೂ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚೀತಾಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಪಳಗಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದವು" ಎಂದು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

"ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, 300 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾವು ಜನರ ಮನೆಗಳಿಂದ ಓಡಿಹೋದ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಏನನ್ನೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ನಾವು ನಮ್ಮದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ವಿಲಕ್ಷಣ ವಿದೇಶಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಮೇಲೆ ಹಣ ಅಥವಾ ಮಾನವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಬಾರದು" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮಂಡಳಿಯ (NBWL) ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯ ಪ್ರೇರಣಾ ಸಿಂಗ್ ಬಿಂದ್ರಾ ಅವರು ಚಿರತೆಯ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

"ನಾವು ಅನೇಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷ, ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ವಿಘಟನೆ, ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ. ಚೀತಾ ಯೋಜನೆಗಳು ವನ್ಯಜೀವಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ನಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ.

ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ, ಈ ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕುಗಳ (ಚೀತಾ) ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಒಂದು. ಇವುಗಳು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 1,000 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, 2005-15ರ ನಡುವಿನ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಸುಮಾರು 90% ರಿಂದ 95% ರಷ್ಟು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಚಿರತೆ ಎಂದಾದರೂ ಕಾಡಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರೆ ಅದು ಎಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತದೆ?" ಎಂದು ಬಿಂದ್ರಾ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಭಾರತವು ಮೊದಲು ತನ್ನ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಪಾಳುಭೂಮಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಬಿಂದ್ರಾ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳಾದ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್, ಫ್ಲೋರಿಕನ್, ತೋಳಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಚಿರತೆಗಳ ಉಳಿವಿನ ಬಗ್ಗೆ ತಜ್ಞರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಕಳವಳಗಳ ಕುರಿತು ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಪೆಂಡ್ MOEFCC ಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದೆ.