ಭಾರತದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚೀತಾಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ, ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಭೇದವಿಲ್ಲ

Updated: Friday, October 7, 2022, 16:23 [IST]

ನವದೆಹಲಿ, ಅ.07: ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಚಿರತೆಗಳು ದೇಶದಿಂದ ನಾಶವಾದ 70 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಮೀಬಿಯಾದಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಕುನೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚಿರತೆಗಳೂ ಬಂದಿವೆ. ಆದರೆ, ಈ ಚೀತಾ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿದೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೂಡ ತಜ್ಞರು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತಿರುಗಾಡುವ ಈ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಕ್ಯಾರಕಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್‌ನಂತಹ ಇತರ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿರಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ತಜ್ಞರು.

ಚೀತಾವನ್ನು (Acinonyx jubatus) ಅನ್ನು IUCNನ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 2021ರ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ 'ದುರ್ಬಲ' ಪ್ರಭೇದ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 6,517 ಪ್ರಬಲ ಚೀತಾಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಚಿರತೆಯು ಬೋಟ್ಸ್ವಾನಾ, ಚಾಡ್, ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ, ಇರಾನ್, ಕೀನ್ಯಾ, ನಮೀಬಿಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆಯಂತಹ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ.

ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ಚಿರತೆಗಳು ಈಗ ಇರಾನ್‌ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ವೆನಾಟಿಕಸ್, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಚಿರತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗ 50 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಬಲ ಚಿರತೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗ ಎಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಚಿರತೆಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೇ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಈ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚಿರತೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಖಂಡಾಂತರ ಸ್ಥಳಾಂತರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತ್ತು.

ಚೀತಾ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ಸುಪ್ರೀಂ

2009 ರಲ್ಲಿ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಿಂದ ಚಿರತೆಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತರಲು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮರುಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಸ್ಥಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.

ಹಿಂದೆ ಚೀತಾ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಗುಜರಾತ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸಾಕಷ್ಟು ಬೇಟೆಯ ಸ್ಥಳವಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಕುನೋ ಪಾಲ್ಪುರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು (ಕೆಎನ್‌ಪಿ) ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿದು ಬಂದಿತ್ತು.

ಕುನೊ 748 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹರಡಿದೆ, ಮಾನವ ವಸತಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ತೆರೆದ ಅರಣ್ಯ ಭೂದೃಶ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. 21 ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಗುಜರಾತ್‌ನಿಂದ KNP ಗೆ ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಿಂಹಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಡೆದ ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ನಮೀಬಿಯಾದಿಂದ ಚೀತಾ ತರುವ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ಯೋಜನೆಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತ್ತು.

ಕುನೊ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೊದಲು ವಿವರವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿತ್ತು.

ಜನವರಿ 2020 ರಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿರತೆಗಳ ಮರುಪರಿಚಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದೇ ವರ್ಷ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇದನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿತ್ತಯ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚಿರತೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿತ್ತು.

ಚಿರತೆ ಉಳಿಯಲು ಬೇಟೆಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ!

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2021 ರಲ್ಲಿ ಚಿರತೆಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2022 ರ ವೇಳೆಗೆ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಬೇಕಿತ್ತು, ಆದರೆ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಉಡಾವಣೆಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ತಿಂಗಳು ಮುಂದೂಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16 ರಂದು ನಮೀಬಿಯಾದಿಂದ ಐದು ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮೂರು ಗಂಡು ಚೀತಾಗಳನ್ನು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಮೂಲಕ ತರಲಾಯಿತು.

ಯೋಜನೆಯು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ 39 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್ ಹೊಂದಿದೆ. 12 ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ 17,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9 ರಿಂದ ಚಿರತೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವರನ್ನು ಚೀತಾ ಮಿತ್ರಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ, ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಅರಣ್ಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅದರ ಬೇಟೆಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯು ಗಮನಿಸಿದೆ.

ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವಿಫಲವಾದರೇ ಯೋಜನೆಯೂ ವಿಫಲ!

ಮೊದಲ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನದಂಡ ಚಿರತೆಯ 50% ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಉದ್ಯಾನನದಲ್ಲಿ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಚಿರತೆಗಳು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಚಿರತೆಯ ಮರಿಗಳ ಉಳಿವು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಸಂತತಿಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ, ದೇಶಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವ ಚಿರತೆಗಳು ಉಳಿಯದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾದರೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಫಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಯಾಯ ತಂತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಯೋಜನೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರನಮವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.

ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಚಿರತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅನುಭವ, ತಿಳವಳಿಕೆಯಿಲ್ಲ

ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಕುರಿತು ಸುಮಾರು 40 ಪುಸ್ತಕಗಳ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಾದಿ ವಾಲ್ಮಿಕ್ ಥಾಪರ್ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚಿರತೆಗಳು ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತವೆಯೇ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

"ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತಿರುಗಾಡುವ ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ನಾಮ್ಮ ಕಾಡುಗಳು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಬೇಟೆಯ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚಿರತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅನುಭವ ಅಥವಾ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲ. ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಕುನೊಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತವೆ. ಭಾರತವು ಎಂದಿಗೂ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚೀತಾಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಪಳಗಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದವು" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, 300 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾವು ಜನರ ಮನೆಗಳಿಂದ ಓಡಿಹೋದ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

ವನ್ಯಜೀವಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ ರವಿ ಚೆಲ್ಲಂ ಅವರು ಕೆಎನ್‌ಪಿಯಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಿಂಹಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಚೀತಾ ಪರಿಚಯ ಯೋಜನೆಯು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಗುಜರಾತ್‌ನಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.