ವಿಶೇಷ: ಪರ್ಯಾಯ ನೊಬೆಲ್ ವಿಜೇತ ಭಾರತೀಯ ವಕೀಲರ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ
ಪರ್ಯಾಯ ನೊಬೆಲ್ ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ರೈಟ್ ಲೈವ್ಲಿಹುಡ್ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೆಹಲಿ ಮೂಲದ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ಸಂಸ್ಥೆ (LIFE) ಸ್ಥಾಪಕ, ವಕೀಲ ರಿತ್ವಿಕ್ ದತ್ತಾ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕೆನಡಾ ಫ್ರೆಡೆ ಹ್ಯೂಸನ್, ಕೆಮರೂನ್ ದೇಶದ ವಾಂಡೋ ಹಾಗೂ ರಷ್ಯಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಸ್ಲಿವ್ಯಾಕ್ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ರೈಟ್ ಲೈವಿಹುಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
ಡಿಸೆಂಬರ್ 1ರಂದು ನಡೆಯಲಿರುವ ವರ್ಚುಯಲ್ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು 10 ಲಕ್ಷ ಕ್ರೊನರ್ (ಸುಮಾರು 8.5 ಲಕ್ಷ ರು) ನಗದು ಬಹುಮಾನ ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನೂನು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ವಕೀಲರಾದ ರಿತ್ವಿಕ್ ದತ್ತಾ ಹಾಗೂ ರಾಹುಲ್ ಚೌಧರಿ ಅವರು 2005ರಲ್ಲಿ ಲೈಫ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇಂದು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಕೀಲರು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ವಕೀಲರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು, ಅವರು ದೇಶದ ಕೆಲವು ಮಹತ್ವದ ಪರಿಸರ ಬೆದರಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಲೈಫ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಿತ್ವಿಕ್ ದತ್ತಾ ಅವರು DW ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನೀಡಿದ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಾರಾಂಶ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದಿದೆ...
ರಿತ್ವಿಕ್ ದತ್ತಾ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನೂನು ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ (LIFE) ನ ಸ್ಥಾಪಕ ವಕೀಲರು, ಇದು ತಳಮಟ್ಟದ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಈಗ ರೈಟ್ ಲೈವಿಹುಡ್ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಲೈಫ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟು ಮಾಡಿದೆ.
"ನಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಷ್ಟು ಪ್ರಚಾರ ಸಿಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸನ್ಮಾನ ಗೌರವ ಸಿಗುತ್ತಿರುವುದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಮಹತ್ವದ ಪರಿಸರ ಬೆದರಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ದತ್ತಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಡಿಡಬ್ಲ್ಯೂಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.
ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಗೆಲುವು:
ವಿನಾಶಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು, ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಕಾನೂನಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವುದು ಇವೇ ಮುಂತಾದವು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆದ್ಯ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ಸಂಸ್ಥೆ ಎದುರಿಸಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2010 ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಪೂರ್ವ ರಾಜ್ಯವಾದ ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ವೇದಾಂತದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ಗಣಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಲೈಫ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೋರಾಟ ಸಫಲವಾಗಿದೆ.
ಡೋಂಗ್ರಿಯಾ ಕೋಂಡ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯವು ಲೈಫ್ ಸಂಸ್ಥೆ ನೆರವಿನಿಂದ ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಂದಿತು, ಅವರ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಸಮುದಾಯದವರ ಭೂಮಿಯು ನಾಶವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ವೇದಾಂತಕ್ಕೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸಮ್ಮತಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಭಾರತದ ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ವಿಜಯವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ 2016 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಲೈಫ್ ವಕೀಲರು, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ತವಾಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದು, ಯೋಜನಾ ಅಭಿವರ್ಧಕರು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿ ಸರ್ಕಾರದ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಲೈಫ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಿತ್ತು.
ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ನಾಗರಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ದತ್ತಾ ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.
"ಪರಿಸರದ ಅವನತಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಸಮುದಾಯಗಳು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಮೂಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ದತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು.
"ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಗೆಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವರು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿದೆ." ಎಂದು ದತ್ತಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳು ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿವೆ
ದತ್ತ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಚಳವಳಿಗಳು, ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.
"ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಚಳವಳಿಗಳು ಈ ಮೂರರ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ಹಾಳಾಗುವಿಕೆಯು ಕಳಪೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ; ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರದ ಅವನತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ದತ್ತಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳುವಳಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬಹಳ ತೆಳುವಾಗಿದ್ದು, ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು.
"ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಹೋರಾಟವು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರರ ಜೀವನೋಪಾಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗುರುತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಬಳಿಕವೂ ಇದು ಸುಲಭದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ದತ್ತಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪೀಡಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಲೈಫ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
"ನಾವು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ನಮಗೆ ಸವಾಲುಗಳಿವೆ" ಎಂದು ದತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು.
ಶಕ್ತಿಯುತ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ
ದತ್ತಾ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಪರಿಸರ ವಕೀಲರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರ ಕೊರತೆಯಿದೆ.
"ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಭಾರತದ ವಿಶಾಲವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಣತಿ ವಿರಳವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ದತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಡುವೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ, ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಮವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಅನೇಕರನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
"ನಾವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುವ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ನಾವು ತೊಡೆದುಹಾಕಬೇಕು. ಈ ಪೀಳಿಗೆಯವರು ಈಗಾಗಲೇ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಭಾರವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ, "ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ, ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಕಳಪೆ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ, ಬೀಳುವ ಅಂತರ್ಜಲ ಕೋಷ್ಟಕಗಳು, ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಬಲವಾದ ಒತ್ತಡದ ಗುಂಪುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ದತ್ತಾ ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.
ಆರ್ಎಲ್ಎ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಪರಿಸರ ಗುಂಪು LIFE. 1987ರಲ್ಲಿ, ಚಿಪ್ಕೊ ಚಳುವಳಿಯು ಭಾರತದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಅದರ ಸಮರ್ಪಣೆಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಮೇಧಾ ಪಾಟ್ಕರ್, ಬಾಬಾ ಆಮ್ಟೆ ಮತ್ತು ನರ್ಮದಾ ಬಚಾವೋ ಆಂದೋಲನ (NBA) ಚಳುವಳಿಯು ನರ್ಮದಾ ವ್ಯಾಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಯೋಜನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರೇರಿತ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ಬಡವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಪರ್ಯಾಯಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು ಎಂದು ದತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google