ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ. ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ 250.77 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚ! ಯಾವುದು ಈ ರಸ್ತೆ? ಸಿಎಜಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನು

ಭಾರತದ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್ (ಸಿಎಜಿ) 29.06-ಕಿಮೀ ದ್ವಾರಕಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇ ದುಬಾರಿ ರಸ್ತೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಮಿತಿ (CCEA) ಪ್ರತಿ ಕಿಮೀಗೆ 18.20 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಆದರೆ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (ಎಂಒಆರ್‌ಟಿಎಚ್) ಈ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಕಿಮೀಗೆ 250.77 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರದ ಭಾರತಮಾಲಾ ಪರಿಯೋಜನಾ ಹಂತ-1 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದ್ವಾರಕಾ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ವೆಚ್ಚವು 2017 ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಮಿತಿ (ಸಿಸಿಇಎ) ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಮೊತ್ತವನ್ನು 14 ಪಟ್ಟು ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಉನ್ನತ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಅಥವಾ ಸಿಎಜಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಗುರುಗ್ರಾಮ್ ನಡುವೆ 14-ಲೇನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿ ಕಿಮೀಗೆ ₹ 250.77 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಿಸಿಇಎ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಕಿಮೀಗೆ ₹ 18.20 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತ್ತು.

ದಾಖಲೆ ಸಮರ್ಪವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದ ಸಿಎಜಿ

ಏಪ್ರಿಲ್ 2022 ರಿಂದ ಈ ಕುರಿತು ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವರದಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ, ದ್ವಾರಕಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇಯನ್ನು ಎಂಟು ಪಥಗಳ ಎಲಿವೇಟೆಡ್ ಕಾರಿಡಾರ್ ಆಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಗಮನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಸಂಚಾರದ ಸುಗಮ ಚಲನೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ದುಬಾರಿ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ 55,432 ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಾಹನಗಳ ಸರಾಸರಿ ದೈನಂದಿನ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಟು ಲೇನ್‌ಗಳ (ಎಲಿವೇಟೆಡ್ ಲೇನ್‌ಗಳು) ಯೋಜನೆ/ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಥನೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸಿಎಜಿ ಹೇಳಿದೆ. 2,32,959 ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಾಹನಗಳ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ದೈನಂದಿನ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೇವಲ ಆರು ಲೇನ್‌ಗಳನ್ನು (ಗ್ರೇಡ್ ಲೇನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ) ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ/ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿರುವ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಆಗಿರುವ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಹೊಂದಿರದ ಏಕೈಕ ಹೆದ್ದಾರಿ ಅಲ್ಲ. ಭಾರತಮಾಲಾ ಪರಿಯೋಜನಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಜೂರಾದ ವೆಚ್ಚವು ಅನುಮೋದಿತ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಿಂತ ಶೇಕಡಾ 58 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ.

ಸಿಸಿಇಎ 34,800 ಕಿಮೀ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ₹ 5,35,000 ಕೋಟಿ (ರೂ. 15.37 ಕೋಟಿ/ಕಿಮೀ) ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಆದರೆ 26,316 ಕಿಮೀ ಯೋಜನೆಯ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಂಜೂರಾತಿ ವೆಚ್ಚ ₹ 8,46,588 ಕೋಟಿ (ಒಂದು ಕಿಮೀ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ರೂ. 32.17 ಕೋಟಿ) ಆಗಿದೆ.

ಶೇ.38.79ರಷ್ಟು ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣ

ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೆಚ್ಚದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, 2022ರ ಅಂತಿಮ ಗಡುವು ಮುಕ್ತಾಯವಾದರೂ 34,800 ಕಿಮೀ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಆಗಿಲ್ಲ. 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ರವರೆಗೆ ಕೇವಲ 13,499 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಮಾತ್ರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಸಿಸಿಇಎ ಅನುಮೋದಿತ ಉದ್ದದ 38.79 ಪ್ರತಿಶತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೋವಿಡ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಹೆಚ್ಚಳದ ಬಗ್ಗೆ, ಯೋಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ಅಂದಾಜುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಯೋಜನಾ ವಿಶೇಷಣಗಳು ಭಾರತಮಾಲಾ ಪರಿಯೋಜನಾ ಹಂತ 1 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಯೋಜನೆಗಳ ಮಂಜೂರಾತಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ಕಿ.ಮೀ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ₹ 10 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಧಿಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ (1,57,324 ಕೋಟಿ ರೂ.) ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಹಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಅಂತಹ 78 ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು (1,752 ಕಿಮೀ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ) 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ರಂತೆ ಭಾರತಮಾಲಾ ಪರಿಯೋಜನಾ ಹಂತ-1 ರ ಸಾಧನೆಗಳೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಇಲ್ಲ ಒತ್ತು

ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ನಿಧಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಸಿಸಿಇಎ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದನೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಯಶಸ್ವಿ ಬಿಡ್‌ದಾರರು ಟೆಂಡರ್ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಿಡ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಸಿಎಜಿ ಹೇಳಿದೆ. ವಿವರವಾದ ಯೋಜನಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸದೆ ಅಥವಾ ದೋಷಪೂರಿತ ವಿವರವಾದ ಯೋಜನಾ ವರದಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕೆಲಸ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಗತ್ಯವಾದ ಭೂಮಿಯ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸದೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ವಿಳಂಬವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಹಲವು ಭಾರತಮಾಲಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಿಗದಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದೆ.

ನಿರ್ಮಾಣದ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಿಎಜಿ ಹೇಳಿದೆ. ಕೆಲವು ಯೋಜನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ-ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸೂತ್ರದ ತಪ್ಪು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಕಾರಣ, ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಿಗೆ ₹ 99.16 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೆಲೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲಾಗಿದೆ. HAM/BOT ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಎಸ್ಕ್ರೊ ಖಾತೆಗಳಿಂದ ₹ 3,598.52 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ ಭಾರತಮಾಲಾ ಪರಿಯೋಜನಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿ ದಿನದ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದದ ವೇಗವು 2018-19 ರಲ್ಲಿ 1.04 ಕಿಮೀಯಿಂದ 2022-23 ರಲ್ಲಿ 12.37 ಕಿಮೀಗೆ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಟೋಲ್ ನಿಯಮಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆ

ಅದೇ ದಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಿಎಜಿ ವರದಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಟೋಲ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ರಸ್ತೆ ಬಳಕೆದಾರರ ಮೇಲೆ ₹ 154 ಕೋಟಿಗಳ ಅನಗತ್ಯ ಹೊರೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಶುಲ್ಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ನಿಯಮಗಳು 2013 ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸದ ಕಾರಣ, ಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಎಐ ಮೂರು ಟೋಲ್ ಪ್ಲಾಜಾಗಳಲ್ಲಿ (ಅವುಗಳೆಂದರೆ ನಾಥವಲಸ, ಚಳಗೇರಿ, ಹೆಬ್ಬಾಳು) ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಳಂಬದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ, ಆದರೂ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದ ನಿಯಮವು ವಿಳಂಬಿತ ಅವಧಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಬಳಕೆದಾರ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

English summary

The CAG has flagged the "very high" cost of the Dwarka Expressway construction in India - Rs 250.77 crore per km compared to Rs 18.20 crore per km approved by the CCEA for similar projects.