ಆಪರೇಷನ್ ವೆನೆಜುವೆಲಾ: ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮರ, ಭಾರತಕ್ಕೂ ತಟ್ಟಲಿದೆ ಬಿಸಿ -ಸುದೀರ್ಘ ಬರಹ

ಕಿಶೋರ್ ನಾರಾಯಣ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಗಟ್ಟಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ನಿಕೋಲಸ್ ಮದುರೋ ಈಗ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಕೈದಿ. ಒಂದು ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದ ಸೈನಿಕರು ಹೀಗೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಹಾಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷನನ್ನೇ ಬಂಧಿಸಿ ಕರೆದೊಯ್ದ ಪ್ರಕರಣ ಇದೀ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸದ್ದು ಮಾಡಿದೆ. ಇಂಥ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಕರಣದ ಹಿಂದಿರುವ ಕಾರಣಗಳು ಒಂದೆರೆಡಲ್ಲ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೂ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಬಲ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಮರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೇ ಪುನರವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ದೂಡಿದ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಭಾರತವನ್ನೂ ತಟ್ಟದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. 3,500 ಪದಗಳ ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಬರಹದಲ್ಲಿ ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಮೇಲಿನ ಅಮೆರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಜಿಯೊಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಕುರಿತು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿರುವ ಕಿಶೋರ್ ನಾರಾಯಣ್ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು 'ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕನ್ನಡ' ವಿಶೇಷ. ಇಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗಿರುವುದು ಅವರದೇ ಬರಹ.

ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಾಂಕಗಳು ಕೇವಲ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ ಅಂಕಿಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಯುಗಾಂತರದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. 2026 ರ ಜನವರಿ 3 ಅಂತಹದೇ ಒಂದು ದಿನ. ಅಂದು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ, ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳು ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಕರಾವಳಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತಿನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಭೂಪಟವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳು (US Special Forces), ಅತ್ಯಂತ ಗೌಪ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ನಿಕೋಲಸ್ ಮದುರೋ (Nicolas Maduro) ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಸಿಲಿಯಾ ಫ್ಲೋರೆಸ್ (Cilia Flores) ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದವು.

ಈ ಘಟನೆಯು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯ ಪತನವಷ್ಟೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯ ಯುದ್ಧದ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಶೀತಲ ಸಮರದ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ "ಮನ್ರೋ ಸಿದ್ಧಾಂತ"ವನ್ನು (Monroe Doctrine) ಅತ್ಯಂತ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿದರ್ಶನವಾಯಿತು. ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮೃದು ಧೋರಣೆ ಅಥವಾ ಜೋ ಬೈಡನ್ ಅವರ ಕಾಲದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ನೀತಿಯನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಆಡಳಿತವು ನೇರ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ "ಆಪರೇಷನ್ ವೆನೆಜುವೆಲಾ"ವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ.

ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತೇ? ಅಥವಾ ಇದರ ಆಳದಲ್ಲಿ ತೈಲ, ಲಿಥಿಯಂ ಮತ್ತು ವಿರಳ ಧಾತುಗಳಂತಹ (Rare Earth Elements) ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ಅಡಗಿದೆಯೇ? "ನಾರ್ಕೋ-ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ"ಯ (Narco-Terrorism) ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವುದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಎಷ್ಟು ಸರಿ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈಗ ಜಾಗತಿಕ ಸಮುದಾಯದ ಮುಂದೆ ಎದ್ದು ನಿಂತಿವೆ.

ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಘಟನೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೂ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಲ್ಲದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕದ ಈ ನಡೆಯು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮದ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜನರಲ್ ಅಸಿಮ್ ಮುನೀರ್ (General Asim Munir) ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಬೆದರಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಭಾರತವು ಅಮೆರಿಕದಂತೆ "ಶಿರಚ್ಛೇದನ ದಾಳಿ" (Decapitation Strike) ಅಥವಾ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಬಹುದೇ? ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಯು ಈ ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಒರಿನೊಕೊ ಬೆಲ್ಟ್: ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಸಂಘರ್ಷದ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣ

ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರು ಮದುರೋ ಬಂಧನದ ನಂತರ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, "ನಾವು ತೈಲವನ್ನು ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ" (get the oil flowing) ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹಿಂದಿನ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.3 ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಕೇವಲ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕೇಂದ್ರವಲ್ಲ; ಅದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಸಂಪತ್ತಿನ ಆಗರ.
ಅನೇಕರು ಭಾವಿಸಿರುವಂತೆ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪವಿರುವುದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿ. ಅಮೆರಿಕದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ (USGS) ಮತ್ತು ಒಪೆಕ್ (OPEC) ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಸುಮಾರು 303 ಶತಕೋಟಿ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಸ್ ದೃಢೀಕೃತ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ 267 ಶತಕೋಟಿ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇರಾನ್‌ನ 208 ಶತಕೋಟಿ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು.

ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ತೈಲ ಸಂಪತ್ತಿನ ಬಹುಪಾಲು ಒರಿನೊಕೊ ಬೆಲ್ಟ್ (Orinoco Belt) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 55 ಸಾವಿರ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶ. ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ತೈಲವು "ಅತಿ ಭಾರದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ" (Extra-Heavy Crude) ಮಾದರಿಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತೈಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ವಿಶೇಷ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ತೈಲವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದು ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾದರೂ, ಭವಿಷ್ಯದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಚೆವ್ರಾನ್ (Chevron) ಮತ್ತು ಎಕ್ಸಾನ್ (Exxon) ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕಾದುಕುಳಿತಿವೆ. ಮದುರೋ ಅವರ ಸಮಾಜವಾದಿ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರವೇಶ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ.

ಮೈನಿಂಗ್ ಆರ್ಕ್: ಚಿನ್ನ, ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಟಾನ್

ತೈಲವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಗಣಿಯಾಗಿದೆ. 2016 ರಲ್ಲಿ ನಿಕೋಲಸ್ ಮದುರೋ ಅವರು "ಒರಿನೊಕೊ ಮೈನಿಂಗ್ ಆರ್ಕ್" (Arco Minero del Orinoco) ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇದು ಸುಮಾರು 1.12 ಲಕ್ಷ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅಂದರೆ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ದೇಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು.

ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಖನಿಜ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೌಲ್ಯ ಊಹೆಗೂ ನಿಲುಕದ್ದು:

ಚಿನ್ನ: ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8 ಸಾವಿರ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪವಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು 200 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗೂ ಅಧಿಕ.

ಕೋಲ್ಟಾನ್ (Coltan): ಇದನ್ನು "ನೀಲಿ ಚಿನ್ನ" (Blue Gold) ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಕೆಪಾಸಿಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಕೋಲ್ಟಾನ್ ನಿಕ್ಷೇಪವಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಥೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ವಿರಳ ಧಾತುಗಳು: ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಇಂಧನವಾಗಬಲ್ಲ ಥೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ಹೈಟೆಕ್ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಇತರೆ ವಿರಳ ಧಾತುಗಳೂ (Rare Earth Elements) ಇಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ.

ಲಿಥಿಯಂ: ಭವಿಷ್ಯದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಆತಂಕ

ಜಗತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳತ್ತ (EV) ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, "ಬಿಳಿ ಚಿನ್ನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಲಿಥಿಯಂಗೆ ಎಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಬೇಡಿಕೆ ಬಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಚಿಲಿ, ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯಾ ದೇಶಗಳನ್ನು "ಲಿಥಿಯಂ ತ್ರಿಕೋನ" (Lithium Triangle) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಜಗತ್ತಿನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು (ಶೇ 50) ಲಿಥಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಈ ತ್ರಿಕೋನದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಭಾಗಗಳು ಈ ಖನಿಜ ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೂ ಲಿಥಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಚೀನಾ ಈಗಾಗಲೇ ಬೊಲಿವಿಯಾ ಮತ್ತು ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಥಿಯಂ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಕ್ಯಾಟ್ಲ್ (CATL) ಮತ್ತು ಗ್ಯಾನ್‌ಫೆಂಗ್ (Ganfeng) ನಂತಹ ಚೀನಾದ ದೈತ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಸಾಧಿಸಲು ಹೊರಟಿವೆ. ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿ ಮದುರೋ ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದು ಅಮೆರಿಕದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.

ಚೀನಾದ 'ರೇಷ್ಮೆ ಹಾದಿ'ಗೆ ಬಿದ್ದ ತಡೆಗೋಡೆ: ಅಮೆರಿಕ-ಚೀನಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಮರ

ಮದುರೋ ಬಂಧನದ ಹಿಂದೆ ಅಮೆರಿಕದ ಆಂತರಿಕ ರಾಜಕೀಯದಷ್ಟೇ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚೀನಾವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವ ತಂತ್ರ. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ತನ್ನ "ಹಿತ್ತಲು" (Backyard) ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಇಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ.
2023 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು "ಸರ್ವ-ಋತುಗಳ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ"ಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಚೀನಾ ವೆನೆಜುವೆಲಾಕ್ಕೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ವೆನೆಜುವೆಲಾ ತನ್ನ ತೈಲ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಒಟ್ಟು ತೈಲ ರಫ್ತಿನ ಶೇ 85 ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಸಾಲದ ಸುಳಿ ಮತ್ತು ತೈಲ

ಚೀನಾ 2007 ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ವೆನೆಜುವೆಲಾಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 60 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಲ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಸಾಲವನ್ನು ತೀರಿಸಲು ವೆನೆಜುವೆಲಾ ತೈಲವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು (Oil-for-loan deals). ಮದುರೋ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ, ಚೀನಾದ ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಸಿಎನ್‌ಪಿಸಿ (CNPC) ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಕಾನ್ಕಾರ್ಡ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಕಾರ್ಪ್ (CCRC) ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ತೈಲ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದವು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸಿ‌ಸಿ‌ಆರ್‌ಸಿ (CCRC) ಮರಾಕೈಬೊ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ (Lake Maracaibo) ತೇಲುವ ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು.

ವಿರಳ ಧಾತುಗಳ ಮೇಲಿನ ಚೀನಾದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ

ಜಗತ್ತಿನ ವಿರಳ ಧಾತುಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಶೇ. ೯೦ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.10 ಅಮೆರಿಕದ ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಇಂಧನ ವಲಯಗಳು ಚೀನಾದ ಈ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿರುವ ವಿರಳ ಧಾತುಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪವು ಚೀನಾದ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕರೆ, ಅದು ಅಮೆರಿಕದ ಭದ್ರತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯ ಎಂದು ಪೆಂಟಗನ್ ಭಾವಿಸಿತ್ತು. ಮದುರೋ ಅವರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅಮೆರಿಕವು ಈ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿಯನ್ನು (Supply Chain) ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಸಿಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ.

'ಕಾರ್ಟೆಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಸನ್ಸ್' ಮತ್ತು ನಾರ್ಕೋ-ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ: ಕಾನೂನಿನ ಅಸ್ತ್ರ

ಅಮೆರಿಕವು ಮದುರೋ ವಿರುದ್ಧ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲು ಬಳಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ "ನಾರ್ಕೋ-ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ" (Narco-Terrorism). ಅಮೆರಿಕದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮದುರೋ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕನಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಮಾದಕ ವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಜಾಲದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ.
ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ತಮ್ಮ ಭುಜದ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು (Suns/Soles) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಉನ್ನತ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಿಂದ ಬರುವ ಕೊಕೇನ್ ಅನ್ನು ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಜಾಲವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಆರೋಪ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಮಾಫಿಯಾ ಗುಂಪಿಗೆ "ಕಾರ್ಟೆಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಸನ್ಸ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಜಾಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡ್ರಗ್ ಕಾರ್ಟೆಲ್‌ಗಳಂತಲ್ಲ. ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೇ ಬೆಳೆದಿರುವ ಒಂದು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಅಪರಾಧ ಜಾಲ. ಸೇನೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಾರ್ಡ್, ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಅಮೆರಿಕದ ದೋಷಾರೋಪಣೆ (Indictment)

2020 ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯು (DOJ) ನಿಕೋಲಸ್ ಮದುರೋ ಮತ್ತು ಅವರ ಆಪ್ತ ವಲಯದ ವಿರುದ್ಧ ದೋಷಾರೋಪಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಗಳು ಹೀಗಿವೆ.

* ನಾರ್ಕೋ-ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ: ಮದುರೋ ಅವರು ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಯಾದ FARC (Revolutionary Armed Forces of Colombia) ಜೊತೆಗೂಡಿ ಅಮೆರಿಕದೊಳಗೆ "ಕೊಕೇನ್ ಪ್ರವಾಹ"ವನ್ನು ಹರಿಸಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

* ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ: ಅಮೆರಿಕದ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸಲು ಮಶಿನ್ ಗನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.

* ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ: ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ವಸ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವುದು.

ಅಮೆರಿಕದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಪಮೇಲಾ ಬಾಂಡಿ (Pamela Bondi) ಅವರು ಮದುರೋ ಬಂಧನದ ನಂತರ, "ಮದುರೋ ಅವರು ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಕಾನೂನಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೋಪವನ್ನು ಎದುರಿಸಲಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಮದುರೋ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಸಿಲಿಯಾ ಫ್ಲೋರೆಸ್ ಅವರನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ (Southern District of New York) ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.

ಪನಾಮಾ 1989 ರ ನೆನಪು: ಇತಿಹಾಸದ ಪುನರಾವರ್ತನೆ

ಮದುರೋ ವಿರುದ್ಧದ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಪನಾಮಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ "ಆಪರೇಷನ್ ಜಸ್ಟ್ ಕಾಸ್" (Operation Just Cause) ಅನ್ನು ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಂತೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅಂದು ಪನಾಮಾದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ನೊರಿಯೆಗಾ (Manuel Noriega) ವಿರುದ್ಧ ಅಮೆರಿಕ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು.

ನೊರಿಯೆಗಾ ಮತ್ತು ಮದುರೋ: ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಗಳು

ಆಪರೇಷನ್ ಜಸ್ಟ್ ಕಾಸ್ (Operation Just Cause)

1986 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಎಚ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬುಷ್ ಪನಾಮಾ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ರಕ್ಷಣೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ, ಮಾದಕ ವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ತಡೆ ಮತ್ತು ಪನಾಮಾ ಕಾಲುವೆಯ ರಕ್ಷಣೆ. ನೊರಿಯೆಗಾ ಅವರು ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಾಗ, ಅಮೆರಿಕದ ಸೇನೆಯು ಕಟ್ಟಡದ ಹೊರಗೆ ಬೃಹತ್ ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಎನ್ನದೆ ಅತಿ ಜೋರಾದ "ರಾಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್" (Rock Music) ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1990 ರ ಜನವರಿ 3 ರಂದು ನೊರಿಯೆಗಾ ಶರಣಾದರು. ಕಾಕತಾಳೀಯವೆಂಬಂತೆ, ಮದುರೋ ಬಂಧನವಾಗಿದ್ದೂ ಇದೇ ದಿನಾಂಕದಂದು! (36 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ)

ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು: ಕೆರ್-ಫ್ರಿಸ್ಬಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Ker-Frisbie Doctrine)

ಒಬ್ಬ ವಿದೇಶಿ ನಾಯಕನನ್ನು ಆತನ ದೇಶದಿಂದ ಅಪಹರಿಸಿ ತರುವುದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಲ್ಲವೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು "ಕೆರ್-ಫ್ರಿಸ್ಬಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ"ದ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸಿದಾಗ, ಆತನನ್ನು ಹೇಗೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು (ಅಪಹರಣ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಸ್ತಾಂತರ) ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ; ಆತನ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡೇ ಅಮೆರಿಕ ಮದುರೋ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ.

ಮರಿಯಾ ಕೊರಿನಾ ಮಚಾಡೊ: ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಹೊಸ ಭರವಸೆ?

ಮದುರೋ ಪತನದ ನಂತರ ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ರಾಜಕೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಮರಿಯಾ ಕೊರಿನಾ ಮಚಾಡೊ (Maria Corina Machado). ಇವರನ್ನು ವೆನೆಜುವೆಲಾದ "ಉಕ್ಕಿನ ಮಹಿಳೆ" (Iron Lady) ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮರಿಯಾ ಮಚಾಡೊ ಅವರಿಗೆ 2025 ರ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ಲಭಿಸಿದೆ. ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಸುದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಈ ಗೌರವ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಮದುರೋ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರನ್ನು 15 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು, ಅವರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ದೇಶದ್ರೋಹದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿತ್ತು. ಆದರೂ ಅವರು ಎದೆಗುಂದದೆ 2024 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಎಡ್ಮಂಡೋ ಗೊನ್ಜಾಲೆಜ್ (Edmundo Gonzalez) ಎಂಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ ಗೆಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮದುರೋ ಸೋತರೂ ಅಧಿಕಾರ ಬಿಡದಿದ್ದಾಗ, ಮಚಾಡೊ ಅವರು ಜನರ ದನಿಯಾಗಿ ನಿಂತರು.

ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ನಂಟು

ಮಚಾಡೊ ಅವರು ಬಲಪಂಥೀಯ ಉದಾರವಾದಿ (Right-wing Liberal) ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು. ಅವರು "ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಳಿಸಬೇಕು" (Privatize everything) ಎಂಬ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೇವಿಯರ್ ಮೈಲಿ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಇವರು ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅಮೆರಿಕದ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಚಾಡೊ ಉತ್ತಮ ಬಾಂಧವ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಟ್ರಂಪ್ ಅವರನ್ನು "ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ನಾಯಕ" (Visionary) ಎಂದು ಅವರು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮದುರೋ ಅವರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ಅಮೆರಿಕದ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಅವರು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮದುರೋ ಬಂಧನದ ನಂತರ, "ಇದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಮಯ" (It's time for freedom) ಎಂದು ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ, ಮಚಾಡೊ ಅವರ ಅಮೆರಿಕ ಪರವಾದ ನಿಲುವು ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿನ ಸಮಾಜವಾದಿ (Chavista) ಬೆಂಬಲಿಗರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಬಹುದು. ಮದುರೋ ಹೋದ ನಂತರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದು ಅವರ ಮುಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು.

ಜಾಗತಿಕ ಕಂಪನ: ಇರಾನ್, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ತೈವಾನ್ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ

ಅಮೆರಿಕದ ಈ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ನಿರ್ಧಾರವು ಕೇವಲ ವೆನೆಜುವೆಲಾಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ವಿರೋಧಿ ಪಾಳೆಯದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣ ಮೂಡಿಸಿದೆ.

ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾ ನಡುವೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು. ಇರಾನ್, ಅಮೆರಿಕದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ನಡುವೆಯೂ ವೆನೆಜುವೆಲಾಕ್ಕೆ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಅದು "ಕೆಂಪು ಗೆರೆ" (Red Line) ದಾಟಿದಂತೆ ಎಂದು ಇರಾನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು.34 ಆದರೆ ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಆ ಗೆರೆಯನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದೆ. "ನಿಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಕೊಂದರೆ ನಾವು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೇವೆ" ಎಂಬ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಈಗ ಇರಾನ್ ನಾಯಕರಿಗೆ ನೇರ ಬೆದರಿಕೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಮದುರೋ ಅವರ ಗತಿ ತಮಗೂ ಬರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಭಯ ಇರಾನ್‌ನ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನಾಯಕ ಆಯತೊಲ್ಲಾ ಖಮೇನಿ ಅವರ ಆಪ್ತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿರಬಹುದು.

ರಷ್ಯಾದ 'ಬಹುಧ್ರುವೀಯ' ಕನಸಿಗೆ ಪೆಟ್ಟು

ರಷ್ಯಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್ ಅವರಿಗೆ ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗವಾಗಿತ್ತು. ರಷ್ಯಾದ ಬಾಂಬರ್ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದವು. ಈಗ ಮದುರೋ ಪತನದೊಂದಿಗೆ ರಷ್ಯಾ ತನ್ನ ಪ್ರಬಲ ಮಿತ್ರನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿರುವ ರಷ್ಯಾಗೆ ಇದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿನ್ನಡೆ.

ತೈವಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ: ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನ

ಈ ಘಟನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ತೈವಾನ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದು. ಅಮೆರಿಕವು "ನಾರ್ಕೋ-ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ"ಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಬಹುದಾದರೆ, ಚೀನಾ ಕೂಡ ತೈವಾನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು "ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಅಪರಾಧಿ" (Separatist Criminal) ಎಂದು ಕರೆದು ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಇದೇ ತರ್ಕವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದೇ?.35 ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಬಲಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲಕ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಈ ಕ್ರಮವು (Decapitation Strike) ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ: ಅಸಿಮ್ ಮುನೀರ್ ವಿರುದ್ಧ 'ಶಿರಚ್ಛೇದನ ದಾಳಿ' ಸಾಧ್ಯವೇ?

ಅಮೆರಿಕದ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ನವದೆಹಲಿಯ ಸೌತ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಕ್ಷಣಾ ತಜ್ಞರು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತ ದಶಕಗಳಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ನೊಂದಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಈಗಿನ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜನರಲ್ ಅಸಿಮ್ ಮುನೀರ್ (General Asim Munir) ಅವರು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷದ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ಭಾರತವೂ ಅಮೆರಿಕದಂತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಬಹುದೇ?

ಅಸಿಮ್ ಮುನೀರ್: 'ಮುನೀರ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ' ಮತ್ತು 2025 ರ ಸಂಘರ್ಷ

2025 ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ನಡೆದ "ಆಪರೇಷನ್ ಸಿಂಧೂರ್" (Operation Sindoor) ಎಂಬ ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಯ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಅಸಿಮ್ ಮುನೀರ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪಹಲ್ಗಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉಗ್ರರ ದಾಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ ಭಾರತ ನಡೆಸಿದ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವೂ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿತ್ತು. ಈ ಸಂಘರ್ಷದ ನಂತರ ಮುನೀರ್ ಅವರನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರ "ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್" (Field Marshal) ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಜೀವಮಾನದ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಮುನೀರ್ ಅವರು "ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಫಸ್ಟ್" ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ನಿಲುವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. "ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ನಾವು ಮುರಿಯುತ್ತೇವೆ" ಮತ್ತು "ಕಾಶ್ಮೀರ ನಮ್ಮ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ರಕ್ತನಾಳ" (Jugular Vein) ಎಂಬಂತಹ ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ಮುಂದಿರುವ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಿತಿಗಳು

ಭಾರತವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಉಗ್ರರ ವಿರುದ್ಧ "ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್" ಮತ್ತು "ಬಾಲಾಕೋಟ್ ವಾಯುದಾಳಿ"ಯಂತಹ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ "ಅಜ್ಞಾತ ಬಂದೂಕುಧಾರಿಗಳು" (Unknown Gunmen) ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಳಗೇ ಉಗ್ರರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವರದಿಗಳು ಬಂದಿವೆ.40 ಇದು ಭಾರತದ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ 'ರಾ' (RAW) ದ ಕೆಲಸ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದರೂ, ಭಾರತ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ.

ಆದರೆ, ಮದುರೋ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು (Chief of Army Staff) ಬಂಧಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವುದು (Decapitation Strike) ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ.
ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:

1: ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಭೀತಿ: ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆದರೆ, ಅದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ (Nuclear War) ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ತನ್ನ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ "ಮೊದಲು ಬಳಸುವ" (First Use) ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

2: ಕಮಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಕಂಟ್ರೋಲ್: ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸೇನೆಯ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ. ನಾಯಕತ್ವದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಯಾದರೆ, ಕೆಳಹಂತದ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ವಿಫಲವಾದ ಶಿರಚ್ಛೇದನ ದಾಳಿಯ ಅಪಾಯ" (Risk of failed decapitation) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಂಬಲ: ಅಮೆರಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಪೊಲೀಸ್ ಆಗಿ ವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಾರತ ಇಂತಹ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡರೆ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಎರಡೂ ವಿರೋಧಿಸಬಹುದು.

ಭಾರತದ 'ಹೊಸ ಸಹಜ' (New Normal)

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಮೆರಿಕದ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಂದು ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. "ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ದೇಶದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧಿಗಳಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು" ಎಂಬ ತರ್ಕವನ್ನು ಭಾರತ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಈಗಾಗಲೇ "ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಕಠಿಣ ನಿಲುವನ್ನು ತಳೆದಿದೆ.44 ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರರ ನಾಯಕರ ವಿರುದ್ಧ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಫೀಜ್ ಸಯೀದ್ ಅಥವಾ ಮಸೂದ್ ಅಜರ್) ಇಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಈ ಘಟನೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಬಹುದು.

ಉಪಸಂಹಾರ: ಹೊಸ ವಿಶ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದಯವೇ?

ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ನಡೆಸಿದ "ಆಪರೇಷನ್" ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಬರೆದಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಮಡುರೋ ಅವರ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಯುದ್ಧದ ಹೊಸ ರೂಪ.

*ವೆನೆಜುವೆಲಾ: ಮಡುರೋ ಬಂಧನದ ನಂತರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಮಚಾಡೊ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ತೈಲ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಸಂಪತ್ತು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಮೆರಿಕದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.

* ಚೀನಾ: ತನ್ನ ರೇಷ್ಮೆ ಹಾದಿ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ (BRI) ದೊಡ್ಡ ಹಿನ್ನಡೆ ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಚೀನಾ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಹೆಚ್ಚು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು.

* ಜಾಗತಿಕ ನಿಯಮಗಳು: ಬಲಶಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದಾಗ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ತಮ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಈ ಘಟನೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ.

ಭಾರತದ ಪಾಲಿಗೆ ಇದೊಂದು ಪಾಠ. ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಗಾಲ. "ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದವನೇ ಜಗತ್ತನ್ನು ಆಳುತ್ತಾನೆ" (Might is Right) ಎಂಬ ಹಳೆಯ ನಾಣ್ಣುಡಿ 2026 ರ ಈ ಹೊಸ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ.

English summary

Impact of US aggression on Venezuela. Detailed explainer by Geo Political Expert Kishore Narayan.