ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆ ಯಾವುದು ಗೊತ್ತಾ? ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಈ ಕೋಟೆಯ ಇತಿಹಾಸ ರೋಚಕ
ಭಾರತವು ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಗಳು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕೋಟೆಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೋಟೆಯೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸ, ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ರಾಜವಂಶಸ್ಥರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆ ಯಾವುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ತೋರ್ಗಢ ಕೋಟೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಜಸ್ಥಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ತೋರ್ಗಢ ಕೋಟೆಯು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 700 ಏಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆ 13 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಭವ್ಯತೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.
ಚಿತ್ತೋರ್ಗಢ ಕೋಟೆಯ ಇತಿಹಾಸ 7ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇವಾರ್ ರಾಜವಂಶದ ಆಡಳಿತಗಾರರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಣಾ ಕುಂಭಾ, ಕೋಟೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಶತ್ರುಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಈ ಕೋಟೆ ರಾಜಪೂತರ ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಣಿ ಪದ್ಮಿನಿ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್ ಅವರ ಕಥೆಗಳು ಚಿತ್ತೋರ್ಗಢದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಭಾರೀ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಅಲ್ಲೌದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ, ಬಹಾದುರ್ ಶಾ ಮತ್ತು ಅಕ್ಬರ್ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ರಾಜಪೂತ ಯೋಧರು ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಹೋರಾಡಿದ್ದರು.
ಚಿತ್ತೋರ್ಗಢ ಕೋಟೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾಹಸಗಾಥೆಗಳು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಕಥೆಗಳು ಅಡಗಿವೆ. ಮಹಾರಾಣಿ ಪದ್ಮಿನಿ, ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರಾಜಪೂತ ವೀರರ ಹೆಸರುಗಳು ಈ ಕೋಟೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.
ಚಿತ್ತೋರ್ಗಢ ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಹಲವಾರು ರಹಸ್ಯ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳೂ ಹರಿದಾಡುತ್ತವೆ. ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ಅರಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಗರ್ಭ ದಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಜನರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲವಿದೆ. ಯುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗಲು ಗುಪ್ತ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಹಲವಾರು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಕಾಲಿಕಾ ಮಾತಾ ದೇವಾಲಯ, ಸಮಿದ್ಧೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಜೈನ ಮಂದಿರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜೌಹರ್ ಮೇಳ ಕೂಡ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಜಪೂತ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಜನರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಪೂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಈ ಮೇಳ ಇತಿಹಾಸಾಸಕ್ತರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಏಳು ಭವ್ಯವಾದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಅರಮನೆಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಜಲಾಶಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲು ಗೋಪುರಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ವಿಜಯ ಸ್ತಂಭ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ ಸ್ತಂಭ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ಗೋಪುರಗಳ ಮೇಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿನ ವಿಜಯಗಾಥೆಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಚಿತ್ತೋರ್ಗಢ ಕೋಟೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಅದರ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 84 ಕೆರೆಗಳು, ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ಜನರಿಗೆ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಚಿತ್ತೋರ್ಗಢ ಕೋಟೆ ಮೇವಾರ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ರಾಜಪೂತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶೌರ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಈ ಕೋಟೆ ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google