BESCOMಗೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 'ರೆಡ್ ಕಾರ್ಡ್': ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣೆ ರ‍್ಯಾಕಿಂಗ್‌ ನಲ್ಲಿ '-C' ಶ್ರೇಣಿ

ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ 'ಬೆಂಗಳೂರು ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಕಂಪನಿ' (BESCOM) ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಹಿನ್ನಡೆ ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ 14ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮಗ್ರ ರೇಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರ‍್ಯಾಕಿಂಗ್‌ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಕಾಂ 'C-' (ಸಿ ಮೈನಸ್) ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ 'ರೆಡ್ ಕಾರ್ಡ್'ಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಇಂಧನ ವಲಯದ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.

ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ 54 ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಕಂಪನಿಗಳು (ESCOMs) ದೇಶದ ಟಾಪ್ 20ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಕ್ಷತೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ.

ಯಾವ ಎಸ್ಕಾಂಗೆ ಯಾವ ಸ್ಥಾನ?

ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯದ ಐದು ಎಸ್ಕಾಂಗಳ ಪೈಕಿ ಮಂಗಳೂರು ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಕಂಪನಿ (MESCOM) ಮಾತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡಿದೆ. ಮೆಸ್ಕಾಂ 100ಕ್ಕೆ 56.44 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ 'B' ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ 26ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮೈಸೂರಿನ ಸೆಸ್ಕ್ (CESC) 44ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೃಪ್ತಿಪಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಹೆಸ್ಕಾಂ (HESCOM) ಮತ್ತು ಕಲಬುರಗಿಯ ಗೆಸ್ಕಾಂ (GESCOM) ಕೂಡ ರೇಟಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತೀರಾ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿವೆ. ಬೆಸ್ಕಾಂ, ಹೆಸ್ಕಾಂ, ಗೆಸ್ಕಾಂ ಮತ್ತು ಸೆಸ್ಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಈ ವರದಿಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಬೆಸ್ಕಾಂ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳೇನು?

ಬೆಸ್ಕಾಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇ.55 ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಬೆಸ್ಕಾಂನದ್ದೇ ಆಗಿದೆ. 2025ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಕಾಂ ಬರೋಬ್ಬರಿ 33,375 ಕೋಟಿ ರೂ. ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿದೆ. ಇದು ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಶೇ.2 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ತೆರಿಗೆ ನಂತರದ ಲಾಭದಲ್ಲಿ (Profit After Tax) ಬೆಸ್ಕಾಂ ಸೊನ್ನೆ ಸುತ್ತಿರುವುದು ರೇಟಿಂಗ್ ಕುಸಿಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ರೇಟಿಂಗ್ ಸ್ಕೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಕಾಂ ಮೂಲ ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ 100ಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 28.94 ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 16.50 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ವೈಫಲ್ಯವೇ 'ರೆಡ್ ಕಾರ್ಡ್' ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬೆಸ್ಕಾಂ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಒಬ್ಬರು 3 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಲಂಚ ಪಡೆಯುವಾಗ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಬಲೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಘಟನೆಯೂ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಲೋಪಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಂತಿದೆ.

ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳು

ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯವು ಕೇವಲ ಆದಾಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡದೆ, ಒಟ್ಟು 15 ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತಾ ಸೂಚಕಗಳು (Performance Indicators) ಹಾಗೂ 9 ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು (Incentive Parameters) ಆಧರಿಸಿ ಈ ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ:

1. ನಗದು ಹರಿವು (Cash Flow): ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಹಣದ ನಿರ್ವಹಣೆ.
2. ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಸೂಲಿ : ಬಳಸಿದ ವಿದ್ಯುತ್‌ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಿಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಮತ್ತು ಹಣ ವಸೂಲಿಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು.
3. ವಿತರಣಾ ನಷ್ಟ (AT&C Loss): ವಿದ್ಯುತ್ ಕಳ್ಳತನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೋರಿಕೆ.
4. ಸಾಲ : ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಸಾಲದ ಹೊರೆ.
5. ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಡಳಿತ: ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ.

ಈ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಸ್ಕಾಂಗಳಿಗೆ A+ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ - 6 ಸ್ಟಾರ್) ನಿಂದ ಹಿಡಿದು C- (ಕಳಪೆ - 1 ಸ್ಟಾರ್) ವರೆಗೆ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಜ್ಞರ ಕಳವಳ

ಈ ವರದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರುವ ಇಂಧನ ವಲಯದ ತಜ್ಞರು, ಇದೊಂದು "ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಸ್ಕಾಂನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲಾಭದಾಯಕತೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದರೆ, ಅದು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಲ್ಲದು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಮಹತ್ವದ ಕಾರಣಗಳೂ ಇವೆ:

1. ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕೊರತೆ: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಎಸ್ಕಾಂಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಡಿತ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಅಧಿಕಾರ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಒಂದು ಹಿನ್ನಡೆ.
2. ಕೃಷಿ ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್ ಹೊರೆ: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಸ್ಕಾಂ ಮತ್ತು ಗೆಸ್ಕಾಂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಚಿತ ಅಥವಾ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಆದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಮತೋಲನ ತಪ್ಪುತ್ತಿದೆ.
3. ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯ ಅಗತ್ಯ: ಐದೂ ಎಸ್ಕಾಂಗಳ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ 'ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ' (Holding Company) ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಕೂಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಬೆಸ್ಕಾಂ ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಎಸ್ಕಾಂಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸಿಗುವ ಅನುದಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮೇಲೂ ಇದು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.

English summary

BESCOM receives a 'C-' grade (Red Card) in the Ministry of Power's 14th Annual Integrated Rating. No Karnataka ESCOM made it to the Top 20. MESCOM stands at 26th place with a 'B' grade.