ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಯಾವ ನಗರ ಬೆಸ್ಟ್? QS ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ ಬೆಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ 4 ನಗರಗಳ ಹೆಸರು
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ನಗರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ, ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಮೇಲೂ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕ್ಯೂಎಸ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ಸಿಟೀಸ್ (QS Best Student Cities) 2026ರ ಜಾಗತಿಕ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಮುಂಬೈ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈ ನಗರಗಳಿವೆ.
ಈ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲದೆ (random) ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನಗರವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿಸುವ ಅಂಶಗಳಾವುವು?
ಕ್ಯೂಎಸ್ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ:
1. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕ: ಒಂದು ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಇದು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿವೆ.
2. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ : ಒಂದು ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಎಷ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮೂಹವು ಉತ್ತಮ ಅನುಭವ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
3. ಆಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟ: ಇದರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಜೀವನಶೈಲಿ ಸೇರಿವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ, ಉತ್ತಮ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಿರುವ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ನಗರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ.
4. ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು : ಪದವಿಯ ನಂತರ ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿರುವ ನಗರಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
5. ಕೈಗೆಟಕುವ ವೆಚ್ಚ: ಇದು ಬಹುಶಃ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಬೋಧನಾ ಶುಲ್ಕ ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆ, ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಸಾರಿಗೆಯಂತಹ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ದೆಹಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೈಗೆಟಕುವ ನಗರವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಂಬರ್ 1 ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.
ಭಾರತದ ಟಾಪ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸ್ನೇಹಿ ನಗರಗಳು (ಕ್ಯೂಎಸ್ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ 2026)
1. ಮುಂಬೈ: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 98ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು ಭಾರತದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
2. ದೆಹಲಿ: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 104ನೇ ಸ್ಥಾನ.
3. ಬೆಂಗಳೂರು: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 108ನೇ ಸ್ಥಾನ (ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 22 ಸ್ಥಾನಗಳ ಜಿಗಿತ ಕಂಡಿದೆ).
4. ಚೆನ್ನೈ: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 128ನೇ ಸ್ಥಾನ.
ಕ್ಯೂಎಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಇಒ ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಟರ್ನರ್ ಹೇಳುವಂತೆ, "ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (NEP 2020) ಜಾರಿಗೆ ಬಂದು ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಒತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಫಲ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ." ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ 'ಸಿಯೋಲ್' (Seoul) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಜೀವನದ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ
ಜೀವನ ವೆಚ್ಚವು ನಗರದಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹14,000 ದಿಂದ ₹30,000 ವರೆಗೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮೆಟ್ರೋ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಅಂದಾಜು ಮಾಸಿಕ ವೆಚ್ಚದ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಮುಂಬೈ : ವಸತಿ: ₹18,000-40,000 | ಆಹಾರ: ₹7,000-15,000 | ಒಟ್ಟು: ₹29,000-65,000
ದೆಹಲಿ ಎನ್ಸಿಆರ್: ವಸತಿ: ₹15,000-35,000 | ಆಹಾರ: ₹6,000-13,000 | ಒಟ್ಟು: ₹24,200-56,500
ಬೆಂಗಳೂರು: ವಸತಿ: ₹14,000-32,000 | ಆಹಾರ: ₹6,000-12,000 | ಒಟ್ಟು: ₹22,800-51,500
ಚೆನ್ನೈ: ವಸತಿ: ₹10,000-25,000 | ಆಹಾರ: ₹5,000-10,000 | ಒಟ್ಟು: ₹17,300-41,500
ಹೈದರಾಬಾದ್: ವಸತಿ: ₹9,000-22,000 | ಆಹಾರ: ₹4,500-9,000 | ಒಟ್ಟು: ₹15,400-36,500
(ಗಮನಿಸಿ: ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಅಂದಾಜು ಮಾತ್ರ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಬಹುದು).
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಹಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ?
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವಾಗ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಮುಖ ಖರ್ಚುಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
ವಸತಿ: ಇದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಖರ್ಚು. ಪಿಜಿ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಫ್ಲಾಟ್ ಅಥವಾ ಕೊಠಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಅಗ್ಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಆಹಾರ: ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊರಗಡೆ ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಣ ಉಳಿಸಲು ಇರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗ.
ಸಾರಿಗೆ: ನಗರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜಿನ ದೂರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಬಸ್ ಅಥವಾ ಮೆಟ್ರೋದಂತಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಬಳಕೆ ಸೂಕ್ತ.
ಇತರ ವೆಚ್ಚಗಳು: ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಫೋನ್ ಬಿಲ್, ವಿದ್ಯುತ್, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಸ್ಟೇಷನರಿ ಹಾಗೂ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆಯಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳು.
ಮೆಟ್ರೋ ನಗರಗಳು vs ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳು
ಮುಂಬೈ, ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತಹ ಮೆಟ್ರೋ ನಗರಗಳು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಪುಣೆ, ಜೈಪುರ ಅಥವಾ ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನಂತಹ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ನಗರಗಳು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕೈಗೆಟಕುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆ, ಆದರೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಕಾಶಗಳು ಮೆಟ್ರೋ ನಗರಗಳಷ್ಟು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಏನನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು?
ಕೇವಲ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಕುರುಡಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಉತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಯು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಕೋರ್ಸ್, ಕಾಲೇಜಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಿಮ್ಮ ಬಜೆಟ್ಗೆ ಹೊಂದುವ ಒಟ್ಟು ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ, ಪದವಿಯ ನಂತರ ಸಿಗುವ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು, ನಗರದ ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ನಿಮ್ಮ ಊರಿನಿಂದ ಇರುವ ದೂರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.
ಭಾರತವು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಂಬೈ, ದೆಹಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈನಂತಹ ನಗರಗಳು ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಅಳೆದು-ತೂಗಿ ಸರಿಯಾದ ನಗರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಜಾಣತನ.
-
CBSE Results 2026: ಸಿಬಿಎಸ್ಇ 10 ಮತ್ತು 12ನೇ ತರಗತಿಯ ಉತ್ತರ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರತಿ ಪಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ? -
Central Board of Secondary Education: 10ನೇ ತರಗತಿ ಎರಡು ಪರೀಕ್ಷೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಅವಕಾಶವೇ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಒತ್ತಡವೇ -
PUC Revaluation: ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಪ್ರತಿ ಪಡೆದವರ ಉತ್ತರ ಪತ್ರಿಕೆ ಮರುಮೌಲ್ಯಮಾಪನ; ಶುಲ್ಕ, ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು -
CBSE 10 Results 2025: ಸಿಬಿಎಸ್ಇ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಟಾಪರ್ಸ್ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ -
CBSE ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯಬೇಡಿ: ಈಗಲೇ ನಿಮ್ಮ ಡಿಜಿಲಾಕರ್ ಖಾತೆ ತೆರೆಯಿರಿ, ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಿಸಲ್ಟ್ ಪಡೆಯಿರಿ -
CBSE 10ನೇ ತರಗತಿ ಫಲಿತಾಂಶ 2026: ನಾಳೆ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳಲಿದೆಯೇ ರಿಸಲ್ಟ್? ಇಲ್ಲಿದೆ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಡಿಟೇಲ್ಸ್ -
CET ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ಗೆ ಪಿಯುಸಿಯ ಯಾವ ಅಂಕ ಪರಿಗಣನೆ? ಪರೀಕ್ಷೆ-1 ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷೆ-2? ಇಲ್ಲಿದೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ -
ಮಗನ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ದ್ವಿತೀಯ PUC ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆದು ಪಾಸ್ ಆದ 57 ವರ್ಷದ ತಂದೆ: 40 ವರ್ಷದ ಹಿಂದಿನ ಕನಸು ನನಸು -
ದ್ವಿತೀಯ PUC ಪರೀಕ್ಷೆ-2: ನೋಂದಣಿ ಆರಂಭ, ಯಾರಿಗೆ ಶುಲ್ಕ ವಿನಾಯಿತಿ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಮಾಹಿತಿ -
PUC ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಗುಡ್ನ್ಯೂಸ್: ಇದೇ ವರ್ಷದಿಂದಲೇ ಸಿಗಲಿವೆ ಉಚಿತ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕ -
ಮೈಸೂರು-ಮುಂಬೈ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲಿಗೆ ರಾಜವಂಶಸ್ಥ ಯದುವೀರ ಒಡೆಯರ್ ಒತ್ತಾಯ -
Bengaluru Mumbai Vande Bharat: ಬೆಂಗಳೂರು ಹೊಸ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲು: ನನ್ನ ಮನವಿಗೆ ಸ್ಪಂದನೆ: ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಜೋಶಿ












Click it and Unblock the Notifications