ಸೇಬು ರೈತರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ: ಹಿಮಾಚಲ ಚುನಾವಣೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ?

Published: Monday, October 31, 2022, 16:34 [IST]

1990ರಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವು ಸೇಬು ಬೆಳೆಗಾರರ ತೀವ್ರ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಶಾಂತಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಅಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (ಬಿಜೆಪಿ) ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಸೇಬು ಬೆಳೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.

ಆ ವರ್ಷ ಜುಲೈ 22ರಂದು ಕೋಟ್‌ಗಢದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದಾಗ, ಪೊಲೀಸರು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು. ಗೋವಿಂದ್ ಸಿಂಗ್, ತಾರಾ ಚಂದ್ ಮತ್ತು ಹೀರಾ ಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಮೂವರು ರೈತರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಇನ್ನೂ ಹಲವರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು.

ಅಂದಿನ ಆಪಲ್ ಆಂದೋಲನವು ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ವೀರಭದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಜ್ಯದ 68 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 60 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ವೀರಭದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಬೆಳೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಮಂಡಿ ಇಂಟರ್ವೆನ್ಷನ್ ಸ್ಕೀಮ್ (MIS) ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.

30 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಪಲ್ ಆಂದೋಲನದ ನಂತರ, ಸೇಬು ಬೆಳೆಗಾರರು ಬೀದಿಗಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಳೆದ ವರ್ಷ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇಬು ಬೆಳೆಗಾರರು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಲಾಭದ ವಿರುದ್ಧ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಬೀದಿಗಿಳಿದಿದ್ದರು.

ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಚುನಾವಣೆ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಪರಿಣಾಮ

ಈ ಬೇಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದೆಂದರೆ ಸೇಬು ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಿಎಸ್‌ಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದು ಶೇಕಡಾ 12 ರಿಂದ 18 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಭಟನಾ ರೈತರು ದೂರಿದ್ದಾರೆ. MIS ಯೋಜನೆಯಡಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಖರೀದಿ ಪಾವತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಪಲ್ ಬೆಳೆಗಾರರು ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ರೇಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬದಲಿಗೆ ನೇರ ಲಾಭದ ಮೂಲಕ ರೈತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ ಎಂದು ರೈತರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಳೆಗಾರರ ಮತ್ತೊಂದು ದೂರು ಎಂದರೆ ಅದಾನಿ ಅಗ್ರಿ ಫ್ರೆಶ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಖರೀದಿ ಬೆಲೆ, ಇದು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

20-25 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇಬಿ ರೈತರ ಪ್ರಭಾವ

ಹಿಮಾಚಲದ ಚುನಾವಣಾ ಭೂದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇಬಿನ ಬೆಲ್ಟ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸೇಬಿನ ಬೆಳೆ 5,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಶೇಕಡಾ 13.5 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಇದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ 20-25 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಮಂಡಿ, ಕುಲು ಮತ್ತು ಚಂಬಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು, ಕಿನ್ನೌರ್, ಲಾಹೌಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಲಾ ಒಂದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇದು ಶಿಮ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾದರೆ ಸರ್ಕಾರ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾವಣೆ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಹೀಗಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಇದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಈ ಬಾರಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನತ್ತ ಒಲವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿವೆ.

ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆ

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಜೈರಾಮ್ ಠಾಕೂರ್ ಅವರು ಡಿಹೆಚ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.

"ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು, ಜಿಎಸ್ಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಎಸ್ಟಿ ಹೆಚ್ಚಳದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ರಾಜ್ಯವು ಭರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಠಾಕೂರ್ ಹೇಳಿದರು. ಇದಲ್ಲದೇ ಸರ್ಕಾರ ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮಿತಿ (ಎಪಿಎಂಸಿ) ಅಧ್ಯಕ್ಷ ನರೇಶ್ ಚೌಹಾಣ್ ಹೇಳಿದರು. ನಾವು 2013 ರಿಂದ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ MIS ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆಜಿಗೆ 7 ರಿಂದ 7.30 ರೂ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕೆಜಿಗೆ 10.5 ರೂ. ಎಂದು ಚೌಹಾಣ್ ಹೇಳಿದರು.

ಬೆಲೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ಸರ್ಕಾರವು ತೋಟಗಾರಿಕಾ ತಜ್ಞರು ಸೇರಿದಂತೆ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಅವರು ಪ್ರತಿ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, DBT ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸಹ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯೋಜನೆ ಹಿಂಪಡೆದಿರುವುದು ರೈತರಿಗೆ ತೀವ್ರ ಹೊಡೆತ

ಆಂದೋಲನವು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋಟ್‌ಖೈ ಮೂಲದ ರೈತ ಕಮಲ್ ಚಾಂಡೆಲ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಋತುವಿನ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಮೊದಲು ಇದು ಸಂಭವಿಸಬೇಕಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಆಂದೋಲನದ ನಂತರ, ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಕುಸಿಯಿತು. ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯೋಜನೆ ಹಿಂಪಡೆದಿರುವುದು ರೈತರಿಗೆ ತೀವ್ರ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿದೆ,'' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಮೀಪದ ಫಗುವಿನಲ್ಲಿ, ಢಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಪರಮಾಳದ ವರ್ತಕರ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸೇಬು ಬೆಳೆಗಾರ ಹರೀಶ್ ಠಾಕೂರ್ ಅವರು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. "ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ, "ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಸೇಬಿನ ಬಾಕ್ಸ್ 1500 ರಿಂದ 2000 ರೂ.ವರೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ವರ್ಷ 3.5 ಕೋಟಿ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನರೇಶ್ ಚೌಹಾಣ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಢಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 70 ಲಕ್ಷ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಹರೀಶ್.