ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಮಾಸ್ಟರ್ ಮೈಂಡ್: ಸಿಡಿಎಸ್‌ ಹುದ್ದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆಷ್ಟು ಗೊತ್ತು? ಇಲ್ಲಿದೆ ಮಾಹಿತಿ

ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ, ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆ - ಈ ಮೂರೂ ಬಲಿಷ್ಠ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ, ಶತ್ರುಗಳ ಎದೆನಡುಗಿಸುವ ಮಹಾದಂಡನಾಯಕನ ಹುದ್ದೆಯೇ 'ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ' (Chief of Defence Staff - CDS). 1999ರ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮನ್ವಯ ತರಲು ಇಂತಹದೊಂದು ಹುದ್ದೆಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2019 ರಲ್ಲಿ 'ಸಿಡಿಎಸ್' ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ವೀರಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದ ಜನರಲ್ ಬಿಪಿನ್ ರಾವತ್ ಅವರು ದೇಶದ ಮೊದಲ ಸಿಡಿಎಸ್ ಆಗಿ ಇತಿಹಾಸ ಬರೆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಜನರಲ್ ಅನಿಲ್ ಚೌಹಾಣ್ ಅವರು ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಇದು ಭೂಸೇನೆ ಅಥವಾ ವಾಯುಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಂತೆಯೇ ಇರುವ 'ಫೋರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಜನರಲ್' ಶ್ರೇಣಿಯ ಹುದ್ದೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಐಎಎಸ್ ಅಥವಾ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಂತೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆದು ನೇರವಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಈ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಹುದ್ದೆಯ ನೇಮಕಾತಿ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ? ಈ ಹುದ್ದೆ ಅಲಂಕರಿಸಲು ಇರಬೇಕಾದ ಅರ್ಹತೆಗಳೇನು? ಅವರಿಗೆ ಸಿಗುವ ವೇತನ ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಗಳೆಷ್ಟು? ಎಂಬ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು (CDS) ಹುದ್ದೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತ್ವರಿತ ಮಾಹಿತಿ

1. ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ
2. ಹುದ್ದೆಯ ಹೆಸರು: ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು
3. ಒಳಪಡುವ ಸೇನಾ ವಿಭಾಗಗಳು: ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ, ನೌಕಾಪಡೆ, ವಾಯುಪಡೆ
4. ಹುದ್ದೆಯ ಶ್ರೇಣಿ: ಫೋರ್-ಸ್ಟಾರ್ ಜನರಲ್
5. ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಸೇವಾ ಹಿರಿತನ, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ನೇಮಕಾತಿ
6. ಗರಿಷ್ಠ ವಯೋಮಿತಿ: 65 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು
7. ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್: mod.gov.in

ಸಿಡಿಎಸ್ ಎಂದರೇನು?

ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಅಥವಾ ಸಿಡಿಎಸ್ (Chief of Defence Staff) ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಯ ಹುದ್ದೆಯಾಗಿದೆ. ಇವರು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ಸೇನಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯ' (Department of Military Affairs) ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಸಿಡಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿ

ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಿಗೆ ಸಲಹೆಗಾರರು: ದೇಶದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಮೂರೂ ಸೇನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ (Principal Military Advisor) ಇವರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯ: ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂಸೇನೆ, ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡದೆ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸಲು ರಣತಂತ್ರ ರೂಪಿಸುವುದು ಇವರ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.

ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಖರೀದಿ : ಯಾವ ಸೇನೆಗೆ ಯಾವ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮೊದಲು ಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಆದ್ಯತೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ದೇಶದ ರಕ್ಷಣಾ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಥಿಯೇಟರ್ ಕಮಾಂಡ್‌ಗಳ ರಚನೆ: ಭವಿಷ್ಯದ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮೂರೂ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಏಕೀಕೃತ 'ಥಿಯೇಟರ್ ಕಮಾಂಡ್'ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರ ಇವರ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ.

ಸಿಡಿಎಸ್ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು

ಈ ಹುದ್ದೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ಭರ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೇರಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸೇವಾ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ.

ವಯೋಮಿತಿ: ಸಿಡಿಎಸ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವಯಸ್ಸು ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 62 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬೇಕು. ಒಮ್ಮೆ ನೇಮಕಗೊಂಡ ನಂತರ, ಅವರು ಗರಿಷ್ಠ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು. (ಮೂರೂ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸು 62 ವರ್ಷ, ಆದರೆ ಸಿಡಿಎಸ್ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸು 65 ವರ್ಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ).

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಅನುಭವ: ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಸೇನೆಗೆ ಸೇರುವಾಗ ಪಡೆದ ಎನ್‌ಡಿಎ (NDA) ಅಥವಾ ಐಎಂಎ (IMA) ತರಬೇತಿಯ ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಸಲಿ ಅರ್ಹತೆ ಇರುವುದು ಅವರ ಸೇವಾ ಹಿರಿತನದಲ್ಲಿ. ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹಾಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಿವೃತ್ತರಾದ 'ತ್ರೀ-ಸ್ಟಾರ್' ಅಧಿಕಾರಿಗಳು (ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್, ಏರ್ ಮಾರ್ಷಲ್, ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್) ಅಥವಾ 'ಫೋರ್-ಸ್ಟಾರ್' ಅಧಿಕಾರಿಗಳು (ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು) ಈ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ: ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಂಕ ರಹಿತ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರಬೇಕು.

ಸಿಡಿಎಸ್ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ

ಈ ಹುದ್ದೆಗೆ ಪ್ರಿಲಿಮ್ಸ್, ಮೇನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಗೌಪ್ಯ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ:

ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಶಾರ್ಟ್‌ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್: ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮೂರೂ ಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ, 62 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ತ್ರೀ-ಸ್ಟಾರ್ ಮತ್ತು ಫೋರ್-ಸ್ಟಾರ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪರಿಶೀಲನೆ: ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ರೆಕಾರ್ಡ್, ಅವರು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲಿನ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅಂತಿಮ ನೇಮಕಾತಿ: ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದ 'ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿ' ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಓರ್ವ ಸಮರ್ಥ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಭಾರತದ 'ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ' ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಿಡಿಎಸ್ ವೇತನ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು

ದೇಶದ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹುದ್ದೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಿಡಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಸಿಗುವ ವೇತನ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮೂರೂ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ (Service Chiefs) ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ ವೇತನ: ತಿಂಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿತ 2,50,000 ರೂ. (2.5 ಲಕ್ಷ ರೂ.) ಮೂಲ ವೇತನ ಇರುತ್ತದೆ.

ಡಿಎ ಮತ್ತು ಇತರ ಭತ್ಯೆಗಳು (DA, HRA): ತುಟ್ಟಿಭತ್ಯೆ (DA) ಸೇರಿದಂತೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಭತ್ಯೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ.

ಸೌಲಭ್ಯಗಳು : ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಬೃಹತ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಬಂಗಲೆ, ಓಡಾಟಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಬೆಂಗಾವಲು ವಾಹನಗಳು, ಝಡ್ ಪ್ಲಸ್ (Z+) ಕ್ಯಾಟಗರಿ ಭದ್ರತೆ, ಮತ್ತು ಉಚಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.

ವೃತ್ತಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಅಂತಿಮ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಯಾವುದೇ ಹುದ್ದೆ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. 65 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ನಂತರ ಅವರು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಿಲಿಟರಿ ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ನಿವೃತ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸಿಡಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗುವುದು ಹೇಗೆ?

ವಿವಿಧ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಓರ್ವ ಯುವಕ ಅಥವಾ ಯುವತಿ ಸಿಡಿಎಸ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಹಾದಿಯನ್ನು ಸವೆಸಬೇಕು:

ಹಂತ 1- ಸೇನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ: ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ ಅಥವಾ ಪದವಿಯ ನಂತರ ಯುಪಿಎಸ್ಸಿ (UPSC) ನಡೆಸುವ ಎನ್‌ಡಿಎ (NDA) ಅಥವಾ ಸಿಡಿಎಸ್ (Combined Defence Services) ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆದು ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಹೆಸರು ಸಿಡಿಎಸ್ ಎಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಅದು ಸೇನೆಗೆ ಸೇರುವ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾತ್ರ.

ಹಂತ 2 - ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ: ತರಬೇತಿಯ ನಂತರ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಅಥವಾ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಆಫೀಸರ್ ಆಗಿ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿ. ಗಡಿಯಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ.

ಹಂತ 3 - ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬಡ್ತಿ: ಸುಮಾರು 35-40 ವರ್ಷಗಳ ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಕಳಂಕವಿಲ್ಲದ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ತ್ರೀ-ಸ್ಟಾರ್ ರ‍್ಯಾಂಕ್ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್) ಅಥವಾ ಫೋರ್-ಸ್ಟಾರ್ ರ‍್ಯಾಂಕ್ (ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ) ಹುದ್ದೆಗೆ ಭಡ್ತಿ ಪಡೆಯಬೇಕು.

ಹಂತ 4 - ಸರ್ಕಾರದ ಆಯ್ಕೆ: ನಿಮ್ಮ ಸುದೀರ್ಘ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ದೇಶರಕ್ಷಣೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು 'ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ' (Chief of Defence Staff) ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQs)

1. ಸಿಡಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆಯೇ?
ಇಲ್ಲ, ಸಿಡಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಸೇನಾ ವಿಭಾಗದ (ಭೂಸೇನೆ, ವಾಯುಸೇನೆ ಅಥವಾ ನೌಕಾದಳ) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನೇರ ಕಮಾಂಡ್ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರ ಕೆಲಸವು ಮೂರೂ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಿಗೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.

2. ಮೂರೂ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಸಿಡಿಎಸ್ ಅವರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆಯೇ?
ಸಿಡಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮೂರೂ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರೂ (First among equals), ಅವರು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೂವರ ಮೇಲೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪಡೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

3. ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ನಡೆಸುವ ಸಿಡಿಎಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಈ ಸಿಡಿಎಸ್ ಹುದ್ದೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆಯೇ?
ಇಲ್ಲ, ಇದು ಕೇವಲ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮ್ಯತೆಯಷ್ಟೇ. ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ನಡೆಸುವ CDS ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಪದವೀಧರರು ಸೇನೆಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಸೇರಲು ಬರೆಯುವ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, Chief of Defence Staff (CDS) ಎಂಬುದು ಸುಮಾರು 35-40 ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಸಿಗುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಾಗಿದೆ.

4. ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವೂ ಸಿಡಿಎಸ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳಬಹುದೇ?
ಹೌದು. ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹಾಲಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್, ಏರ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಅಥವಾ ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು (62 ವರ್ಷ ವಯೋಮಿತಿಯೊಳಗಿದ್ದರೆ) ಸಿಡಿಎಸ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

5. ಸಿಡಿಎಸ್ ಹುದ್ದೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಏನಿತ್ತು?
1999ರ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೂರೂ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಭವಿಷ್ಯದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರೂ ಸೇನೆಗಳು ಒಂದೇ ತಂಡವಾಗಿ (Jointmanship) ಹೋರಾಡಲು ಒಬ್ಬರೇ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು, ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.

English summary

Chief of Defence Staff (CDS) is India’s top military officer coordinating Army, Navy and Air Force. Know roles, powers, appointment, tenure and duties.